webmaster
 
Cevapla
16-11-2011 13:41:44
kavazaki
 

Deyımler

DEYIMLER

Iki ya da daha fazla sözcükten olusan, genellikle kendi öz anlaminin disinda yeni bir anlam veren yaziyi veya konusmayi daha da güzellestiren söz öbegine deyim denir.

Örnekler

Akla karayi seçmek: Çok zahmet çekmek

Aki karayi seçmek: Uyanik olmak

Abayi yakmak: Asik olmak

Ömrüne bereket: Ömrün çok olmasi

Ömür görmek: Rahat ve huzurlu bir hayat yasamak

DEYIMLERIN ÖZELLIKLERI

I- Olusum (Biçim) Özellikleri:
a) Deyimler en az iki sözcükten olusur. Mecaz anlamli bir tek sözcük deyim sayilmaz.


Örnek

* Bu sözünle pismis asa su katiyorsun.
"Pismis asa su katmak" deyimdir. Bir isi bozmak anlamindadir.

* Altin kalpli ihtiyari unutamiyorum.
"Altin kalp" mecaz anlamlidir, deyim degildir. Iyiliksever, degerli insan anlamindadir.

* Onun kirli islerine bulasmak istemem.
"kirli" ve "bulasmak" sözcükleri deyim degil, mecaz anlamlidir.

b) Tek baslarina bir yargi bildirmezler. Cümle içinde anlatilmak istenen duygu ve düsünceyi desteklemek amaciyla kullanilir.


Örnek

Burnu havada: Kendini begenmis
* Sinavi kazaninca burnu havada dolasmaya basladi.

Ipe un sermek: Bir is yapmamak için bahane bulmak.


UYARI
Bazi deyimler cümle biçimindedir:

* At görür aksar, su görür susar.
* Ayvaz kasap, hep bir hesap.

c) Deyimler kaliplasmis söz öbekleri oldugundan sözcüklerin yerleri degistirilemez, yakin ve es anlamlilari konulamaz; ancak sözcüklerin arasina baska sözcükler girebilir.


Örnek

* Izin almak için yönetime bas vurdu.( kafa vurdu denemez)

* Hesap bir gün mutlaka sorulur. ( deyim; hesap sormaktir.)


d) Deyimler, genellikle gerçek anlamlari disinda mecaz anlam içeren sözcüklerden olusur. Bu özellik deyim cümlede kullanildiginda daha açik meydana çikar.


Örnek

Dis bilemek: Kizmak

Suya sabuna dokunmamak: Hiçbir ise karismamak.

e) Bazi deyimler sayi adlarinin kaliplasmasiyla olusur.


Örnek

* Bire bin katmak

* Kili kirk yarmak

f) Bazi deyimler benzetme yoluyla olusur:


Örnek

* Tereyagindan kil çeker gibi (kimseye zarar vermeden, çok kolayca)

* Terbiyeli maymun gibi (söylenenlere dikkatle uyar, buyrugu hemen yerine getirir)

g) Deyimler genel olarak bir eyleme bagli olarak kullanilirlar:


Örnek

omuz silkmek: Aldirmamak, umursamamak, benimsememek.

gözetmek: göz isaretiyle isteklerini anlatmak

omuz vermek: desteklemek, omuzuyla dayanmak.


UYARI
Bir eyleme baglanmadan kullanilan deyimler de vardir:
omuz omuza: Yan yana, dayanismayla

Bir önceki yazı Sözcüklerde anlam ılıskılerı hakkında bilgi vermektedir.

Cevapla

"Deyımler" konusu hakkında etiketler
20deyimler abayi akla ama anlami anlaminda anlamlari anlamlarla anlat asa atasozu bahane bilemek bir bozmak bulmak burnu cekmek cinlamak cuml cumle Cumlede cumleler cumleleri cumlesi degimler desteklemek dey deyi deyim deyimi deyimine deyimini deyiminn deyimiyle deyimle deyimle7 deyimledr deyimleer Deyimleq deyimler deyimlerden deyimlere deyimlerle deyimlewr deyimsler dir dis dokunmamak duyinlr dyimler Esaslari eylemlere gercek gulagi guzel havada hikaye hikayeleri hikayesi icerecek iigili ile ilgili ipe karayi katmak kil kullan kur mecaz mecazi Miliyetciligin mler mlerr mlerrr mlerrrr olarak olmak olusan omuz omuza OMUZANIIN omuzanin orne ornek ornekler ornekleri oykusu pismis sadece secmek sermek sozcukten sozler sozu surekli suya tek tereyagindan yakmakla yazilar

Sözcüklerde anlam ılıskılerı Önceki | Sonraki Atasözlerı




Saat: 10:32 - Webmaster Forumu - Rss - Arşiv
İletişim Bilgileri, Contact Us, Kullanım Sözleşmesi, Gizlilik