webmaster
 
Cevapla
03-12-2011 09:45:34
 

Coğrafyanın Kullandığı Prensipler Nedir?

Coğrafya'nın kullandığı üç temel prensibi vardır. Bunlar; dağılış, ilgi ve bağlılık ile nedensellik'tir.Coğrafyacı araştırmalarını bu üç temel prensibe göre yaparak ortaya koyar.1. Dağılış Prensibi: Bu prensip coğrafyanın en önemli prensibidir. Coğrafya araştırmalarına neden olan konuların belirli bir alandaki yayılışı ve bulunuş biçimleri, dağılış olarak ifade edilir.Buradaki alan bir yöreolabileceği gibi, havza, bölüm, bölge, ülke, kıta ve hatta dünyaolabilir.

Dağılışı gösterilecek olan konu ise; bitki örtüsü, yerşekilleri, sıcaklık, yağış, nüfus, tarım alanları, sanayi kuruluşlarıgibi daha pek çok veri olabilir. Bu verilerden bir kısmı yeryüzünündoğal özellikleridir. Diğer bir kısmı ise insan etkinlikleri sonucuortaya çıkmış eserlerdir.

Coğrafyada bir konunun veya olayındağılışı belirtilirken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta yayılışbiçimlerinin ayrı ayrı ifade edilmesidir. Örneğin tarım alanlarınınTürkiye'deki dağılışı yapılırken önce yatay dağılış belirtilir. Budağılış harita üzerinde gösterilir. Haritaya bakıldığı zamanTürkiye'deki tarım alanlarının nerelerde bulunduğu, ne kadar yüzölçümükapladığı hakkındaki bilgiler anlaşılabilir. Dağılışın belirtilmesigereken başka bir özelliği ise dikey dağılıştır. Bu Özellik, eşyükseltieğrilerinin bulunmadığı, haritalarda gösterilemez. Eğer bir coğrafîbilginin yatay dağılışı yanında dikey dağılışının da gösterilmesiisteniyorsa, uygun aralıklarla eşyükselti eğrilerinin çizilmesigerekir. Coğrafya araştırmalarında yatay dağılış kadar dikey dağılış daönemlidir. Örneğin Akdeniz, Ege denizi ve Karadeniz kıyı yörelerindeormanlar hemen denizin kenarından başlar, Buna karşılık diğerbölgelerde orman alt sınırı çok daha yükseklerden (1000-1200 m.)başlamaktadır. Dağılışın üçüncü özelliği ise zamanda dağılıştır.Zamanda dağılışın gösterilebilmesi için veriler zaman bölümlerine (yıl,ay, gün gibi) ayrılarak ifade edilir. Zamanda dağılış genelliklegrafiklerle ifade edilir.

2. İlgi ve Bağlılık Prensibi:Coğrafyanın konusu olan her olay veya olgu, başka bir olay veya olguile ilgilidir. Türkiye'de tarım alanlarının dağılışı ile alüvyal ovalarve alçak platolar arasında yakın bir ilgi vardır. Çünkü Türkiye'dekitarımın önemli bir kısmı bu araziler üzerinde yapılmaktadır.

Kültürbitkilerinin ekim alanlarıyla oradaki iklim özellikleri arasında yakınbir ilgi vardır Çünkü her bitkinin yetişip olgunlaşabilmesi, meyveverebilmesi için yıl içinde belirli devrelerde belirli ölçüde suya vesıcaklığa ihtiyacı vardır. Bünyesinde bol miktarda su bulunduran muzmeyvesi en hafif don olayından bile etkilenir. İşte bundan dolayı muz,kışları ılık geçen Akdeniz ikliminde yetişir. Yani muz ekim alanlarıylakışları ılıman geçen İklim arasında yakın bir ilgi vardır.

3. Nedensellik Prensibi:Her bilimde olduğu gibi coğrafyada da "neden" sorusu sık sık sorulur Busorunun cevabı mutlaka verilmelidir. Çünkü her şeyin bir nedeni vardır.Ülkemizdeki tarım alanları örneği ele alınarak nedensellik prensibişöyle açıklanabilir: Ege Bölgesi'ndeki vadi tabanı düzlüklerinde veçöküntü ovalarında pamuk tarımı önemli yer tutar. Buna karşılık DoğuAnadolu Bölgesi'nin vadi tabanlarında ve çöküntü ovalarında (IğdırOvası hariç) bu bitki yetişemez. Bunun nedeni, Doğu AnadoluBölgesi'ndeki yaz sıcaklıklarının bu bitkinin yetişmesi için yeterliolmamasıdır, Akdeniz ve Ege bölgelerinde yetişen turunçgillerin DoğuAnadolu Bölgesi'nde yetişememesinin nedeni de şöyle açıklanır;Turunçgil meyveleri bünyelerinde bol su bulundururlar. Onun için kışsoğuklarında donarlar. Ayrıca turunçgil ağaçları da şiddetli karasaliklimin kış soğuklarına karşı dayanıklı değildir.

Coğrafyanınyukarıda belirtilen dağılış, nedensellik, ilgi ve bağlılık prensipleri,sadece coğrafyanın kullandığı (patenti coğrafyaya ait olan) prensiplerdeğildir. Günümüzde bütün bilimler birbiriyle içice girmiş durumdadır.Büyük projeler çeşitli alanlara mensup kişilerden oluşan araştırmacılargrubu tarafından yürütülmektedir. Onun için günümüzde nedensellikprensibinin sadece coğrafyaya ait olduğunu söylemek bilimsel düşünceyeaykırıdır, Böyle bir iddia ancak günümüz dünyasında bilimsel düşünceyiiyi kavrayamamanın bir ürünü olabilir. Hiç bir bilim düşünülemez ki"neden" sorusunun cevabını bulmaya çalışmasın. Onun için nedensellikprensibi sadece coğrafyaya özgü bir prensip değildir. Bütün bilimlereaittir. Dağılış prensibi de yine birçok bilim tarafından kullanılır.Toprak haritasını yapmayan yani toprakların dağılışını göstermeyen birtoprak bilimi düşünülemez. Aynı durum jeoloji ve diğer pek çok bilimiçin de geçerlidir. Bu nedenle prensipler dikkate alındığında,coğrafyanın diğer bilimlerden farkı, yukarıda belirtilen prensiplerinsadece kendisine ait olması değil, bu üç prensibi birliktekullanmasıdır.




Bir önceki yazı Çevre Jeofiziğinde Sismik Yöntem Nedir? hakkında bilgi vermektedir.

Cevapla

"Coğrafyanın Kullandığı Prensipler Nedir?" konusu hakkında etiketler
ait alanlar araclar arastirma arsiv baclica baglilik bas baslica bilgi bilimi bilmediklerimiz bir bslica cevabi cogra cograf cografi cografn cografni cografy cografya cografyada cografyamiz cografyann cografyaya cografynin cogran cohrafy corafn courafn cpgrafn dagilis demek demektir demenk gore gosterildigi gundemdeki hakkinda ilgi ilkeleri ilkesi insanlar kendine key kisa kisaca konular koyar kullandigi kullanildigi leri nasil neden nedensk nedi nedir nedri neledir neler nelerdiir nelerdir nelerdir7 nelerdri nelrdir nerede nin olmak onemli ornek ozet ozgu pedi pirensipler pirensipleri prensibi prensibine prensibleri prensip prensipler prensipleri prensiplerinde prensiplerinden prensiplerine prensiplerini prenslipleri prenspleri presipler presipleri problem reklam sorun sorusu temel yatay yatayda yayilis yaziniz yde zaman zamanda

Çevre Jeofiziğinde Sismik Yöntem Nedir? Önceki | Sonraki Çölde Bir Okyanus Doğuyor Nedir?




Saat: 18:47 - Webmaster Forumu - Rss - Arşiv
İletişim Bilgileri, Contact Us, Kullanım Sözleşmesi, Gizlilik