webmaster
 
Cevapla
03-12-2011 09:45:45
 

Depremin Nedenleri Nedir?

Dünya'nın iç yapısı konusunda, jeolojik ve jeofizik çalışmalar sonucu elde edilen verilerin desteklediği bir Yeryüzü modeli bulunmaktadır. Bu modele göre, Yerküre'nin dış kısmında yaklaşık 70-100 km kalınlığında oluşmuş bir taşküre (Litosfer) vardır. Kıtalar ve okyanuslar bu taşkürede yer alır.Litosferile çekirdek arasında kalan ve kalınlığı 2.900 km olan kuşağa Manto adıverilir. Manto'nun altındaki çekirdeğin nikel-demir karışımındanoluştuğu kabul edilmektedir. Yer'in, yüzeyden derine gidildikçe ısınınarttığı bilinmektedir. Enine deprem dalgalarının, Yer'in çekirdeğindeyayılamadığı olgusundan giderek, çekirdeğin sıvı bir ortam olmasıgerektiği sonucuna varılmaktadır.

Manto, genelde katı olmaklaberaber yüzeyden derine inildikçe, içinde yerel sıvı ortamlarıbulundurmaktadır. Taşküre'nin altında Astenosfer denilen yumuşak ÜstManto bulunmaktadır. Burada oluşan kuvvetler, özellikle konveksiyonakımları nedeni ile, taş kabuk parçalanmakta ve birçok "Levha" larabölünmektedir.

Üst Manto'da oluşan konveksiyon akımları,radyoaktivite nedeni ile oluşan yüksek ısıya bağlanmaktadır.Konveksiyon akımları yukarılara yükseldikçe Taşküre'de gerilmelere vedaha sonra da zayıf zonların kırılmasıyla, levhaların oluşmasına nedenolmaktadır. Halen 10 kadar büyük levha ve çok sayıda küçük levhalarvardır. Bu levhalar üzerinde duran kıtalarla birlikte, Astenosferüzerinde sal gibi yüzmekte olup, birbirlerine göre insanlarınhissedemeyeceği bir hızla hareket etmektedirler.

Konveksiyonakımlarının yükseldiği yerlerde, levhalar birbirlerinden uzaklaşmaktave buradan çıkan sıcak magma da okyanus ortası sırtlarınıoluşturmaktadır. Levhaların birbirlerine değdikleri bölgelerdesürtünmeler ve sıkışmalar olmakta, sürtünen levhalardan biri aşağıyaManto'ya batmakta ve eriyerek yitme zonlarını oluşturmaktadır.Konveksiyon akımlarının neden olduğu bu ardışıklı olay, Taşküre'ninaltında devam edip gitmektedir.

İşte Yerkabuğu'nu oluşturanlevhaların birbirine sürtündükleri, birbirlerini sıkıştırdıkları,birbirlerinin üstüne çıktıkları ya da altına girdikleri bu levhalarınsınırları Dünya'da depremlerin oldukları yerler olarak karşımızaçıkmaktadır. Dünya'da olan depremlerin büyük çoğunluğu bu levhalarınbirbirlerini zorladıkları levha sınırlarında, dar kuşaklar üzerindeolusmaktadır.

Birbirlerini iten ya da diğerinin altına giren ikilevha arasında, harekete engel olan bir sürtünme kuvveti vardır. Birlevhanın hareket edebilmesi için, bu sürtünme kuvvetinin giderilmesigerekir. İtilmekte olan bir levha ile bir diğer levha arasında sürtünmekuvveti aşıldığı zaman bir hareket oluşur. Bu hareket, çok kısa birzaman biriminde gerçekleşir ve şok niteliğindedir. Sonunda çok uzaklarakadar yayılabilen deprem (sarsıntı) dalgaları ortaya çıkar.

Budalgalar geçtiği ortamları sarsarak ve depremin oluş yönündenuzaklaştıkça enerjisi azalarak yayılır. Bu sırada Yeryüzü'nde, bazengözle görülebilen, kilometrelerce uzanabilen ve fay adı verilen arazikırıkları oluşabilir. Bu kırıklar bazen Yeryüzü'nde gözlenemez, yüzeytabakaları ile gizlenmiş olabilir. Bazen de eski bir depremden oluşmuşve Yeryüzü'ne kadar çıkmış, ancak zamanla örtülmüş bir fay yenidenoynayabilir.

Depremlerinin oluşumunun bu sekilde ve "ElastikGeri Sekme Kuramı" adı altında anlatımı, 1911 yılında, Amerikalı Reidtarafından yapılmıştır ve laboratuvarlarda da denenerek ispatlanmıştır.Bu kurama göre, herhangi bir noktada, zamana bağımlı olarak, yavaşyavaş oluşan birim deformasyon birikiminin elastik olarak depoladığıenerji, kritik bir değere eriştiğinde, fay düzlemi boyunca varolansürtünme kuvvetini yenerek, fay çizgisinin her iki tarafındaki kayaçbloklarının birbirine göreli hareketlerini oluşturmaktadır.

Buolay ani yer değiştirme hareketidir. Bu ani yer değiştirmeler ise birnoktada biriken birim deformasyon enerjisinin, açığa çıkması,boşalması, diğer bir deyişle mekanik enerjiye dönüşmesi ile ve sonuçolarak yer katmanlarının kırılma ve yırtılma hareketi ile olmaktadır.

Aslındakayaların, önceden bir birim yer değiştirme birikimine uğramadankırılmaları olanaksızdır. Bu birim yer değiştirme hareketlerini,hareketsiz görülen Yerkabuğu'nda, üst mantoda oluşan konveksiyonakımları oluşturmakta, kayalar belirli bir deformasyona kadardayanıklılık gösterebilmekte ve sonrada kırılmaktadır.

İşte bukırılmalar sonucu depremler oluşmaktadır. Bu olaydan sonra dakayalardan uzak zamandan beri birikmiş olan gerilmelerin ve enerjininbir kısmı ya da tamamı giderilmiş olmaktadır. Çoğunlukla bu depremolayı esnasında oluşan faylarda, elastik geri sekmeler (atım), fayınher iki tarafında ve ters yönde oluşmaktadırlar.

Faylar,genellikle hareket yönlerine göre isimlendirilirler. Daha çok yatayhareket sonucu meydana gelen faylara "Doğrultu Atımlı Fay" denir. Fayınoluşturduğu iki ayrı blokun birbirlerine göreli olarak sağa veya solahareketlerinden de bahsedilebilir ki bunlar sağ veya sol yönlüdoğrultulu atımlı faya bir örnektir.

Düşey hareketlerle meydanagelen faylara da "Eğim Atımlı Fay" denir. Fayların çoğunda hem yatay,hem de düşey hareket bulunabilir.




Bir önceki yazı Depremin Matematiği Nedir? hakkında bilgi vermektedir.

Cevapla

"Depremin Nedenleri Nedir?" konusu hakkında etiketler
2edepremin arasinda arastir atimli bilgi bilgiler bir cok ddepremin debremin deprem depremde depremden depreme depremein depremi depremin depreminin DEPREMINN depremle depremler depremleri depremlerin depremlerinnedeninebir dprem dunya dunyadaki ebepleri eppremin fay faylar haberleri halinde hareketi hesab ile ilgili kapatilir kisa kisaca kisasa leri madde maddeler maddeleri matematigi midir nasil neddeni nededir nedeleri neden nedeni nedenin nedenini nedeninin nedenlari nedenler nedenleri nedenlerii nedenlerinin nedenlerr nederneri nedir nedisr nedneleri nednleri neler nelerdir nin olan olur olus olusan ortaya ozedi ozet ozeti ozetle ozetler resim resimleri resimli sebeb sebebebi sebebi sebebleri sebep sebepler sebepleri sebeplerikisa sekilde soll sonuc sonuclari sonucu ters tosi vardir yazi yeryuzunde

Depremin Matematiği Nedir? Önceki | Sonraki Depremin Oluş Türleri ve Nedenleri Nedir?




Saat: 05:13 - Webmaster Forumu - Rss - Arşiv
İletişim Bilgileri, Contact Us, Kullanım Sözleşmesi, Gizlilik