webmaster
 
Cevapla
03-12-2011 09:46:27
 

Kuraklık Nedir?

Kuraklık, canlıların yaşamı üzerinde çok büyük olumsuz etkileri olan, in+sanların çeşitli etkinliklerini sınırlayan önemli ekolojik sorunların yaşanmasına neden olan ve her an afete dönüşebilen bir klimatolojik-meteorolojik doğal tehlikedir.Çok yavaş gelişerek belirli bir süreçte oluşan bu doğal olayın, devam süre+si uzadıkça sonuçları da çok tehlikeli boyutlara ulaşmaktadır.Esas olarak yağış yetersizliğine bağlı olarak su azlığıyla ortaya çıkankuraklık, üretim düşmeye, yetersiz beslenmeye, sonuçta kıtlık, açlık veölümlere neden olabildiğinden çok önemli sosyal ve ekonomik sorunlarınyaşanmasına neden olmaktadır.

Özellikle son yıllarda, yaygın veşiddetli bir biçimde dünyanın birçok böl+gesinde olduğu gibi, ülkemizinde bazı yerlerinde etkili olan kuraklığın, bugü+ne kadar her yerdegeçerli olabilecek bir tanımı yapılamamıştır. Hâlbuki kurak+lıklailgili yapılacak çalışmalar için kesin ve yansız bir tanıma ihtiyaçvardır.

Ancak bütün tanımlarda, iklim dalgalanmalarına bağlıyağış yetersizliği bu olayın temel nedeni olarak gösterilmektedir.Bunun için genellikle yağış ye+tersizliği nedeniyle, doğal suvarlığının (yeraltı ve yerüstü suları) belli bir sü+reçte, bölgeselboyutta ve önemli ölçüde ortalama değerlerin altına düşmesiyle oluşansu açığı şeklindeki kuraklık tanımı, bugün için en yaygın ve en geçerliolanıdır.

Burada belirli bir süre içinde ölçülen yağışdeğerleriyle, uzun yıllar boyun+ca saptanan yağış değerlerininortalaması arasındaki sapma, yağış yetersizliğini belirlemekte ve birölçü olarak alınmaktadır. Ancak yalnızca yağış miktarında görülebilecekbir azalmanın, doğrudan su yetersizliğine, dolayısıyla kuraklığa nedenolabileceğini söylemek de doğru değildir. Yani her yağış azlığı, heryerde kuraklığa neden olmayabilir. Kuraklığa karar verebilmek için oyerdeki sıcak+lık, yağış miktarı ve yağış rejimi ile zemin özelliğinebağlı buharlaşma koşul+ları, birlikte dikkate alınmalıdır.

Havanınherhangi bir andaki bulundurduğu nemin ifadesi olan havanın nemlilikderecesi ile, yağış miktarı, buharlaşma + terleme (evapotranspirasyon)sonucu kaybedilen su miktarı arasındaki ilişkiye bağlı olarak ortayaçıkan zemi+nin nemlilik derecesi, kuraklığın belirlenmesinde iki önemlietkendir. Genellikle bunların arasındaki ilişki çeşitli kuraklık indisiya da yağış etkinliği formül+leri ile belirlenerek; nemli, yan-nemli,yan kurak, kurak ve çöl bölgeleri'nin iklim koşulları tespit edilmekte,ancak ondan sonra bir yerde kuraklığın yaşanıp yaşanmadığı ortayakonabilmektedir Bu yolla dünyanın kurak ve yarı kurak böl+geleribelirlenmiştir.

Kuraklık konusunun anlaşılabilmesi için, ilkolarak birbirine karıştırılan, kuraklık (drought), kuraklaşma (aridity)ve çölleşme (desertification) kavram+larının ne ifade ettiğinin çok iyibilinmesi gerekir.

Kuraklık; yağış azlığına ve diğer görülemeyenbazı nedenlere bağlı olarak belirli bir süreçde gelişmekte ve geçicibir süre devam etmektedir. Bu süreç bir+kaç ay, hattâ birkaç yılsürebilen su açığı periyodudur. Ayrıca dünyanın kurak ve yarı kurakbölgelerinde görülebildiği gibi, nemli bölgelerinde degörülebilmek+tedir. Kısaca kuraklık veya su yetersizliği, belirli birsüreçte sıcaklık ve rüzgâ+rın kurutucu etkisiyle ortaya çıkanbuharlaşma ve terleme (evapotranspirasyon) nedeniyle zeminde suaçığının ortaya çıkması ve bu açığı karşılayacak yağı+şıngerçekleşememesidir.

Kuraklaşma; genellikle ortalama yağıştakiazalma ya da, kullanılabilir su+yun yetersizliğine neden olan vesüreklilik gösteren iklim koşullarının ifadesi+dir. Yani kuraklaşmada,daha kesin bir anlam ve bir devamlılık vardır. Bu koşul lar genellikleçöl bölgelerinde görülmektedir.

Çölleşme; Çölleşme, insanlarınyaşadıkları yerlerde, çeşitli doğal beşerî et+kenlerle ortaya çıkan veyağış azalmasına bağlı olarak beliren kuraklığın ileri boyutlaraulaşması olarak kabul edildiği için, bu kitaptaki "çöl" kavramındansı+cak çöller, çölleşme kavramından da bunların oluşum sürecikastedilmiştir. Çöl+leşme, sürekli bir yaşamın bulunmadığı ve özellikleyağış yetersizliği nedeniyle bolluk ve bereketten yoksun bir bölgenin(çöllerin) oluşumu için geçen süreçtir. Çölleşme, daha çok yıllıkortalama yağışın 250 mm'den daha az olduğu, çöllere komşu, kurak veyarı kurak kenar bölgelerde, çok uzun bir süre devam eden kuraklıksonucunda oluşmaktadır.

Suyun bulunduğu vahalar dışında çölbölgeleri, insanların yaygın olarak yaşadığı yerler değildir. Çünküburalardaki nem eksikliğinin ve yüksek sıcak+lığın; toprak yapısında,biyolojik varlıklar üzerinde, arazi yapı ve şekli üze+rinde yarattığıolumsuzluklardan dolayı insanların hayatî etkinliklerini sürdür+melerimümkün değildir.

Çölleşme kavramıyla kuraklık kavramı genelliklebirbirine karıştırılmakta+dır. Kuraklık kısa süreli bir sorun olarakdeğerlendirilebilir. Çölleşme ise daha knoriktir ve uzun sürelidir.Ancak kuraklık uzun süreli değilse, doğrudan çöl+leşmenin tek nedenideğildir. Çünkü belirli bir kuraklığın yaşandığı dönemden sonra yeterliyağışlar görülmeye başladığında, kuraklık sona ermekte, biyolojikçeşitlilik eski durumuna dönebilmektedir.

Şüphesiz en önemliekolojik sorunların başında çölleşme gelmektedir. Bu konuyla ilgiliolarak üretilen dünyasal boyuttaki haritalarda, çok geniş alanla+rın,değişik derecelerde çölleşme riski altında bulunduğu görülmektedir.

Bukonudaki çalışmalardan Dünya'da, çölleşmeden 65 milyon hektarlıkbi+rinci sınıf tarım arazisinin etkilendiği, bundan da 1 Milyarcivarındaki nüfusun risk altında olduğu gerçeği ortaya çıkmaktadır.

Sıksık kıtlıkla çölleşme arasında da bir bağ kurulmaya çalışılmaktadır.Kıt+lık, doğrudan ve sadece kurak koşulların sonucu değildir. Şüphesizbesin azlığı diğer bazı nedenlerin yanında büyük ölçüde kuraklık veçölleşmeden de kay+naklanabilir. Ama bunun daha birçok nedenleri vardır.

Dünyadaki çöller genel olarak beş geniş alanda yer almaktadır.

Büyük Sahra ile doğuya doğru yayılan Arabistan ve Orta Asya Gobi, Faklamakan çölleri

Namib Çölü, Karroo, Kalahari (Güney Afrika) çölleri

Atakama, Patagonya (Güney Amerika) çölleri

Mojave, Sonoran (Meksika ve Güney Batı ABD) çölleri

Avustralya'nın iç kesimlerindeki çöller

Bütünçöller çok sıcak ve güneşli değildir. Bazı kıyı çölleri kabuledilebilir bir bulutluluğa sahiptir ve özellikle de buralarda alçakbulut ve sis görülür. An+cak yine de bu kıyı çölleri dünyanın en kurakyerleridir. Çünkü bu çöller soğuk su akıntılarının etkili olduğubölgelerde bulunmaktadır. Bunun için bu tip çöl+ler, soğuk çöllerolarak anılır.

Örneğin; Atakama (Şili-Peru), Kıyı Sahra(Kuzeybatı Afrika) Namib Çölü (Kuzeybatı Afrika) ve Sonaran Çölü(Kaliforniya) bu tip çöllere örnektir.

Atakama Çölünün bazıbölgelerinde bugüne kadar hiç yağış ölçülmemiş-tir. Son yüzyıldaölçülemeyecek derecede az yağış görülen yerler ise, Afrika ve Şili'dekiçöllerin bazı kısımlarıdır. Buralarda yıllık yağış, toplamı 8 mmciva+rındadır.




Bir önceki yazı Kuraklığın Sınıflandırılması ve Tipleri Nedir? hakkında bilgi vermektedir.

Cevapla

"Kuraklık Nedir?" konusu hakkında etiketler
acikla aciklama aciklamali aciklamasi adi afeti afrika afrikada akintilari amerika arasindaki bag bilgi bilgiler bulutluluk cektigi cesittir cok col colde coller collerde colleri collesme cumle demek demektir diger dogal dunyada eski eskiden etkisi fark genis hakkinda ile ilgili iller insanlarin kac kavrami kisa kisaca kolay kurak kurakl kuraklasma kurakli kurakliga kurakligi kurakligin kuraklik kurakliknedir neden nedeni nedenleri nedi nedir nedir4 neler nelerdir nerede nerelerde olabilir olan oldugu olur onemlidir ozet ozeti ozkleri projeleri resimleri sebebi sebepleri sicak soguk sonucu sorunlar sorunu surece tanim tanimi tanimlari tarimsal topraklari u0131k ulkelerinde yada yagis yagisli yari yasanan yasandigi yasaniyor yasanmis yerler yerlerin yetersizligi zorluklar

Kuraklığın Sınıflandırılması ve Tipleri Nedir? Önceki | Sonraki Küresel İklim Korunması Nedir?




Saat: 08:22 - Webmaster Forumu - Rss - Arşiv
İletişim Bilgileri, Contact Us, Kullanım Sözleşmesi, Gizlilik