webmaster
 
Cevapla
03-12-2011 10:06:44
 

Immanuel Wallerstein: Dünya Sistemler Teorisi Nedir?

Immanuel Maurice Wallerstein (d. 28 Eylül 1930, New York) ABDli sosyolog, tarihsel sosyoloji alanında bilim adamı ve dünya sistemler analisti. New Yorkta doğan Wallersteinın dünya sorunlarına ilgisi henüz küçük yaşlarda başladı, özellikle Hindistanda sömürge karşıtı harekete merak duydu. Columbia Üniversitesinde eğitimini sürdüren Wallerstein, bu üniversiteden, 1951de B.A., 1954te M.A. ve 1959da Ph.D. derecelerini aldı.

1971 yılında McGill Üniversitesinde sosyoloji profesörü oluncaya dek burada ders verdi. 1976da Binghamton Üniversitesinde (SUNY) sosyoloji alanında önde gelen öğretim üyelerin biri olarak, 1999daki emekliliğine kadar görev aldı, ayrıca 2005 yılında emekliliğine dek Fernand Braudel Merkezinin başkanlığını sürdürdü. Konuk profesör olarak dünya çapında çeşitli üniversitelerde görev alan Wallerstein çeşitli ödüllerle onurlandırıldı. Aralıklarla Directeur detudes associé titri ile Pariste ecole des Hautes etudes en Sciences Socialesde görev aldı.



1994 ve 1998 yılları arasında Uluslararası Sosyoloji Birliğine başkanlık yaptı. 2000 yılında Yale Sosyoloji bölümüne kıdemli araştırmacı olarak katıldı. Ayrıca Social Evolution & History adlı derginin danışma kurulunda bulundu. Wallerstein akademik kariyerine post-kolonyal Afrika uzmanı olarak başladı. Bu alanı, 1951de gerçekleştirilen bir uluslararası gençlik konferansı sonrasında seçti ve 1970lere kadar çalışmalarını sadece bu alanda gerçekleştirdi. Bu tarihden itibaren kendini bir tarihçi ve makro düzeyde küresel kapitalist ekonomi teorisyeni olarak tanımlamaya başladı. Küresel kapitalizme erken dönem eleştirileri ve sistem karşıtı hareketlere desteği son dönemde onun, küreselleşme karşıtı hareket içinde bulunan akademik ve diğer muhalif çevrelerde- Naom Chomsky ve Pierre Bourdieu ile birlikte- önemli bir yer edinmesini sağladı. İçinde, kırılmaları açıklayan sermaye ve emek dikotomisi ve birbiri ile rekabet içinde olan (tarihsel olarak ulus devletleri kapsayan ama onunla sınırlı olmayan) ajanlarca gerçekleştirilen sonsuz sermaye birikiminin bulunduğu bir dünya ekonomi veya dünya-sistem. Bu yaklaşım Dünya Sistemler Teorisi adı ile bilinmektedir.



Wallerstein, Dünya sistem teorisini 1974 yılında yayınladığı Modern Dünya Sistem kitabında dile getirdi. Kitabında dünyanın, 16. yüzyıldan beri uluslararası işbölümü ile karakterize edilen bir dünya sistemini yaşadığını savundu. Modern dünya sistemin kökeni olarak Wallerstein, 16. yüzyıl Batı Avrupası ve Amerikalarını gösterir. Sermaye birikiminde başlangıçta Fransa ve İngiltere?de görülen belirli politik olaylar, aşama aşama bir genişleme sürecini başlattı ve sonucunda bugün, sadece bir küresel değişim ağı kaldı. 19. yüzyılla birlikte yeryüzünün her köşesi kapitalist dünya ekonomiye entegre oldu.



Dünyanın her köşesine uzanan kapitalist dünya-sistem kültürel, siyasal ve ekonomik açıdan homojen olmaktan çok uzak bulunmaktadır- Aksine dünya-sistem medeniyetler arasında gelişme farklılıları ve politik gücün ve sermayenin artışındaki temel farklılıklarla karakterize edilir. Modernleşme ve kapitalizm teorilerinin iddiasının aksine , Wallerstein bu farklılıkları sistemin bir bütün olarak gelişmesi ile bertaraf edilebilecek sırf tortular veya düzensizlikler olarak görmez. Bunlar dünyanın merkez, yarı çevre ve çevre olarak bölünmesinde olduğu gibi dünya-sistem?in kalıtsal bir özelliğidir. Dünya sistem teorisi, dünyanın merkez ve çevre olarak bölündüğünü savunur ayrıca bunlar arasında yarı çevre olarak adlandırılan ve tanımını diğerleri ile ilişkisine göre kazanan bölgelerde bulunmaktadır. Bu ayrışmada, merkez ve çevre arasında yapısal ve kurumsallaşmış bir işbölümü bulunmaktadır: Merkez, yüksek düzeyde teknolojik ilerlemeye sahip ve ileri düzeyde ürünler üretirken; çevrenin rolü, merkezin temsilcilerine ham madde, tarımsal ürün, ve ucuz işgücü sağlamaktır. Merkez ve çevre arasındaki değişim eşit olmayan şartlarda gerçekleşir: Çevre ürünlerini ucuz fiyatlardan satmak zorundadır fakat buna karşılık merkezin ürünlerini daha pahalı almak zorundadır. Ayrıca, yarı çevre adı ile adlandırılan merkeze göre çevre, çevreye göre merkez eğilimi gösteren bir bölge vardır. 20. yüzyılın sonlarında bu bölge Doğu Avrupa, Çin, Brezilya gibi alanları kapsayacaktır. Bazı durumlarda, çevre ve merkez bölgeler aynı coğrafi alanda çok yakın işbirliği içinde olabilir. Dünya-sistemin başlangıcından itibaren sürekli genişlemesinin bir etkisi şeylerin sürekli metalaşmasıdır, buna insan emeği de dahildir. Doğal kaynaklar, toprak, emek ve insan ilişkileri aşama aşama kendi özgün değerinden soyutlanır ve ona bir değişim değeri belirleyen pazarda metaya dönüşür. Wallerstein'a göre tarif ettiği dünya sistemin 1945'ten beri egemen gücü Amerika Birleşik Devletleri bu özelliğini kaybetmektedir. 11 Eylül ve ardından ortaya çıkan gelişmeler bunun en son ve en belirgin kanıtıdır.



Praksis: İçinde yaşadığımız dünya sisteminin hızla temel bir değişime doğru gittiğini ve tercih ve seçimlerimizle insan iradesine hiç olmadığı kadar açık hale geldiğini savunan Wallerstein ne yapabileceğimiz konusunda şunları söyler: Hepimizin üçlü bir görevi olduğu yolundaki görüşüme bağlı kalıyorum: Gerçekliği eleştirel ve ayık bir kafayla analiz etmekle ilgili entelektüel görev; bugün öncelik vermemiz gereken değerlerin neler olduğuna karar vermekle ilgili ahlaki görev ve dünyanın, kapitalist dünya sistemimizin şu anki kaotik yapısal krizinden çıkıp, mevcut sistemden gözle görülür ölçüde daha kötü değil de, gözle görülür ölçüde daha iyi olacak farklı bir dünya sistemine geçmesi olasılığına hemen nasıl katkıda bulunabileceğimize karar vermekle ilgili siyasi görev. 16. yüzyılda Avrupa, tepinen ehlileştirilmemiş bir ata benziyordu. Bazı grupların, özel bir işbölümüne dayalı dünya-sistem kurma, sistemin siyasi ve ekonomik garantörleri olarak merkez alanlarda ulus devletler yaratma, ve sadece 'kârın değil ayrıca sistemin sürdürülebilmesi için oluşan maliyetin işçiye kesilmesini sağlama çabalarının gerçekleşmesi kolay değildi.



Bunu gerçekleştirme başarısını Avrupa gösterdi, 16. yüzyılın itici gücü olmasaydı, modern dünya doğmamış olacaktı ve tüm gaddarlığına karşı doğmuş olması, olmamasından daha iyidir. Tarihsel bir sistem olarak kapitalizmin, kendinden önceki tarihsel sistemleri yıkarak ve değiştirerek onların üstünde bir ilerlemeyi temsil ettiği düşüncesi açıkçası doğru değildir. Bunu yazdığım için dahi, tanrılara hakaret gibi bir duyguya eşlik eden bir rahatsızlık hissediyorum. Akranlarım gibi aynı ideolojik atölyede biçimlendirilmiş ve aynı tapınakta ibaded etmiş olmaktan dolayı tanrıların gazabından korkuyorum. Kaynak: Tarihsel Kapitalizm Türkçe'ye çevirilen kitapları: Amerikan Gücünün Gerileyişi (2004) ISBN 975342440-X Bildiğimiz Dünyanın Sonu / Yirmi Birinci Yüzyıl İçin Sosyal Bilim (2000) Geçiş Çağı / Dünya Sisteminin Yörüngesi (1945-2025) (2001) Güncel Yorumlar (2001) Irk Ulus Sınıf / Belirsiz Kimlikler (Etienne Balibar ile, 1995) Jeopolitik ve Jeokültür (1993) ISBN 9753550812 Küreselleşme ve Terör / 2 Cilt Takım / Terör Kavramı ve Gerçeği / Terörizm, Saldırganlık, Savaş (2001) ISBN 9758382675 Küreselleşme ve Terör / Terör Kavramı ve Gerçeği / 1. Kitap ISBN: 9758382683 Liberalizmden Sonra (1998) ISBN 9753421990 Sistem Karşıtı Hareketler 1995 ISBN 9753420706 Sosyal Bilimleri Düşünmemek / 19. Yüzyıl Paradigmasının Sınırları(1999) ISBN 9757112429 Tarihsel Kapitalizm (1992) ISBN 9757650900 Ütopistik ya da 21. Yüzyılın Tarihsel Seçimleri (2001) ISBN 9757112860 Yeni Bir Sosyal Bilim İçin (2003) ISBN 9758242644 Sosyal Bilimleri Açın / Sosyal Bilimlerin Yeniden Yapılanması Üzerine Gulbenkian Komisyonu Raporu; Gulbenkian Komisyonu; Editör: Immanuel Wallerstein (1998) ISBN 9753420994 İKİ KÜLTÜRÜ AŞMAK /MODERN DÜNYA SİSTEMİNDE FEN BİLİMLERİ İLE BEŞERİ BİLİMLER AYRILIĞI KOORDİNASYON RICHARD E. LEE I. WALLERSTEIN


Bir önceki yazı Ilımlı Müslüman Testi Nedir? hakkında bilgi vermektedir.

Cevapla

"Immanuel Wallerstein: Dünya Sistemler Teorisi Nedir?" konusu hakkında etiketler
bildigimiz dunn dunya merkezi nedir ozet sistem sistemi sonu teorisi wallerstein

Ilımlı Müslüman Testi Nedir? Önceki | Sonraki İnsan Hakları ve Eğitim Nedir?




Saat: 22:17 - Webmaster Forumu - Rss - Arşiv
İletişim Bilgileri, Contact Us, Kullanım Sözleşmesi, Gizlilik