webmaster
 
›
Cevapla
03-12-2011 09:38:25
 

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Nedir?

Bir ülkenin Gayri Safi Yurtiçi Hasılası, ya da GSYİH, o ülkenin ekonomik büyüklüğünün birkaç ölçütünden biridir. Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH), GSMH'den farklı olarak, bir ülke sınırları içerisinde belli bir zaman içinde, üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin para birimi cinsinden değeridir.Bu tanımda belli bir zaman, bir ay,üç ay ya da bir yıl olabilir. GSYİH genellikle bir yıl için ele alınır.Nihai mal ve hizmetler ise, üretilen toplam mal ve hizmetlerden üretimiçin kullanılan ara mallar düşüldükten sonra geriye kalan değerdir.

GSYİH= tüketim + yatırım + devlet harcamaları + (ihracat-ithalat)



GSYİH'danamortismanlar (sermayenin aşınma ve eskime payı) çıkarıldığı zaman safiyurt içi hasıla elde edilir. "Gayri safi", sermaye stoğuna amortismanıneklenmiş olduğunu ifade eder.



Safi yurt içi hasıladan dolaylı vergiler çıkıp, subvansiyonlar eklendiği zaman yurt içi gelir elde edilir.



Yurt içi gelire, net dış dünya faktör gelirleri eklendiği zaman milli gelir elde edilir.



Milligelire, transfer ödemeleri eklenip, kurumlar vergisi, dağıtılmayankurum karları ve sosyal sigortalar kesenekleri çıkarıldığı zamankişisel gelir elde edilir.



Kişisel gelirden, kişisel gelir vergisi çıkarıldığında da harcanabilir kişisel gelir elde edilir.



Yukarıdakieşitlikte, tüketim ve yatırım, nihai mal ve hizmetler için yapılanharcamalardır. Eşitliğin ihracat eksi ithalat kısmı ise harcamalarınyurt içinde üretilmemiş kısmını (ithalat) düşüp, yurt içi üretiminiçeride tüketilmemiş kısmını(ihracat) eklemek suretiyle dengeler.İktisatçılar, (Keynes'ten bu yana), genel tüketim kavramını, özeltüketim ve kamu sektörü tüketimi olmak üzere ikiye bölmeyi tercihetmişlerdir.



Bu nedenle GSYİH şu şekilde ifade edilir.



GSYİH=özel tüketim + yatırım + devlet harcamaları + net ihracat Ya da basitçeGSYİH=T+D+Y+X-M (X-M, ihracat eksi ithalatı ifade eder).

GSYİH'nın bileşenleri

T, Y, D ve (X-M) değişkenleri:

T özel tüketim ya da tüketici harcamaları olarak anılır. Ev halkının yemek, kira, ilaç gibi en kişisel harcamalarıdır.Ysermaye cinsinden işle ilgili yatırımlardır. Örneğin yeni bir fabrikabinası inşaatı, bir yazılım alımı ya da makine, teçhizat alımları gibiharcamalar işle ilgili yatırım olarak anılır. GSYİH için 'yatırım'özellikle finansal olmayan ürünlerin alımıdır. makroekonomide finansalürünlerin alımı tasarruf olarak sınıflandırılır (GSYİH tasarruflardandeğil harcamalardan oluşur). Ayırım (teorik olarak) oldukça açıktır:eğer para geri ödeme yükümlülüğü olmaksızın, mal ve hizmetleredönüştürülebiliyor ise, bu bir yatırımdır. Örneğin, tahvil ya da hissesenedi alımlarında paranın sahipliği nominal olarak el değiştirir ve butransfer ödeme GSYİH toplamının dışında tutulur. Konuşma dilinde butürü harcamaların yatırım olarak anılmasına karşın, iktisadi açıdan buharcamalar bir yer değiştirmedir ve reel ekonomi ya da GSYİH formülününbir parçası değildir.D nihai mal ve hizmetler için yapılmışdevlet harcamaları'nın tamamıdır. devlet memurlarının ücretleri, askeriamaçlı +++++ alımları ve devlet tarafından yapılan her türlü benzeriyatırım harcamasını içerir. Sosyal sigorta ya da işsizlik yardımı gibitransfer ödemelerini içermez. GSYİH'nın bütünü içerisindeki devletharcamalarının nispi büyüklüğü iktisadi açıdan oldukça önemlidir.(X-M)bir ekonomi içerisindeki net ihracattır (ihracat-ithalat). GSYİH, diğerülkelerin tüketimi için üretilmiş mal ve hizmetleri de kapsar. Bunedenle ihracatın tamamı GSYİH'ya eklenir. Buna karşın ithalatGSYİH'dan çıkarılır çünkü yurt dışından alınan mal ve hizmetler halihazırda T, Y ve D'ye dahil edilmiştir. Yabancı ülkelerden yapılantedariğin yurt içi olarak hesaplanmasını engellemek amacıylaçıkarılırlar.GSYİH'nın değişkenlerine örnekler

T,Y,D ve (X-M)'e örnekler:



Dolulukoranını artırmak amacıyla bir otele yapılan yenileme harcamaları özelYatırım iken, aynı sonuca hizmet edecek otel hisseleri alımı birtasarruftur. Birinci durum GSYİH ölçümüne dahil edilirken (Y), ikincisidahil edilmez. Eğer otel binası aynı zamanda özel bir ev ise, yenilemeharcamaları Tüketim olarak değerlendirilir. Eğer bir kamu kuruluşu aynıbinayı kamu yararına bir hizmet için yenileyecek olursa harcamalardevlet harcamaları olarak değerlendirilecektir (D).



Eğeryenileme sırasında yurt dışından getirilmiş dekorasyon malzemelerikullanılacak olursa, bu harcama ithalatta bir artışa ve net ihracattabir azalışa neden olacaktır. Böylece toplam GSYİH yapılan alımdanetkilenmeyecektir. Bu örnek GSYİH'nın toplam tüketim ya daharcamalardan çok yurt içi üretimi ölçmeye yönelik olduğunuvurgulamaktadır. Harcamalar üretimi tahminlemenin güvenilir bir yoludur.



Eğerbir dekorasyon malzemesi üreticisi ürettiği malları yurt dışındaki birotele satacak olur ise durum tersine dönecektir. Yapılan tahsilat netihracatta artışa nedene olacaktır. Aynı dekorasyon malzemesi yurtiçinde satıldığı zaman ise, ne amaçla alındığına bağlı olarak T veya Ybilişenlerinde bir artışa neden olur.

GSYİH'nın ölçülmesiGSYİH'nın ülkeler arası farklılıklara göre karşılaştırılabilir hale getirilmesiGSYİH ve yaşam standardı

Kişibaşına GSYİH, sıklıkla bir ekonomideki yaşam standardının birgöstergesi olarak kullanılır. Bu yaklaşımın sağladığı kolaylıklarakarşın, GSYİH hakkındaki pek çok eleştiri, onun bir yaşam standardıolarak kullanılmasına odaklanmaktadır.



Kişi başına GSYİH'nın biryaşam standardı göstergesi olarak kullanılmasının en önemli nedeni,yaygın, düzenli ve sıkça ölçülüyor olmasıdır. Dünyanın bütün ülkeleribu ölçümlemeyi hemen hemen aynı teknikle yapar, dolayısıyla her ülkedeaynı şeyin ölçüldüğüne dair bir güven oluşmuştur.



Buna karşın,GSYİH'nın bir yaşam standardı ölçütü olarak kullanılmasının güçlüğüise, direk bir ifadeyle, GSYİH'nın bir yaşam standardı ölçütüolmamasıdır. GSYİH bir ülkedeki belli ekonomik aktiviteleri ölçümlemeyihedefler. GSYİH'nın bir yaşam standardı ölçütü olarak kullanılmasınıngerekçesini güçlendiren argüman, (diğer değişkenlerin sabit kalacağınıvarsayarsak) genellikle bir ülkenin GSYİH'sı yükselirken, beraberinde oülkedeki yaşam standardının da yükseliyor olmasıdır. Bu durum,GSYİH'nın, yaşam standardının bir direk ölçütü olmak yerine, yardımcıgöstergesi olmasını sağlamaktadır.

GSYİH'nın ölçümlenmesi ve bir gösterge olarak kullanılmasına getirilen eleştiriler

GSYİH'ninekonomistler tarafından yaygın kullanılmasına karşın, yaşam standardıgöstergesi olarak değeri her zaman sorgulanmıştır. Bu konuda alternatifolarak, Birleşmiş Milletlerinİnsanlık Gelişim Endeksi gösterilir.



GSYİH'nın nasıl kullanıldığına dair yapılan eleştiriler:

GSYİHharcanan paranın kaydı olmayan kara borsayı ve para dışı ekonomiyihesaba katmaz. Bu nedenle, özellikle iş hayatın önemli bir kısmınınkayıt dışı gerçekleştiği ekonomilerde, olması gerekenin çok altındaGSYİH değerleri ile karşılaşılabilir. Barter'ın yaygın kullanıldığıekonomilerde de benzeri durumlarla karşılaşılır.Yaygınekonomik analizler, çevre, yardımcı işler ve kadınların çalışmasınıihmal ederler. Çocuk bakıcılığı ya da ev temizlikçiliği gibi işler buanalizlerde yer almazlar. Yeni Zelandalı ekonomist Marilyn Waringçalışmasında, bu konuyu, "ödeme ile sonuçlanmayan işler faktöredilebilecek olsa, ödenmeyen işgücünün uğradığı haksızlık bir parçatelafi edilebilecek ve demokrasinin ihtiyaç duyduğu politik saydamlıksağlanabilecektir" şeklinde vurgulamıştır.GSYİH'nın hesaplanmasında karşılaşılan farklılıklar, ülkeler arasında çelişkiler yaratmaktadır.GSYİHnet bir değişim yaratmayan üretimleri ya da hasarların tamiri içinyapılanları da hesaba katar. Örneğin doğal bir felaketten ya da birsavaştan sonra yapılan yeniden yapılanma büyük bir ekonomik aktiviteyaratarak GSYİH'nın sıçramasına neden olur. Buna karşın bu felaketlerinyaşanmamış olması gerçekte çok daha iyidir. Sağlık hizmetlerininekonomik değeri ise bir başka klasik örnektir. Çok sayıda insanın hastaolması ve pahalı tedaviler görmesi arzu edilen bir şey değildir fakatgerçekleşmesi GSYİH'nın büyümesine neden olur.Yaşam kalitesi(insanların mutluluğu), mal ve hizmetlerden çok farklı şeylerlebelirlenir. Yaşam standardının ölçülmesi için kullanılan alternatifölçüm araçları dahi bu etkenleri hesaba katmazlar.Şirketlerinülkeler arası ticari faaliyetleri GSYİH'nın değerini saptıran bir başkaetkendir. Örneğin Avrupalı ve Amerikalı şirketler vergilerden tasarrufetmek amacı ile alım satım faaliyetlerinin bir kısmını İsviçre ya daİrlanda gibi ülkelerden geçirirler. Böylece vergilerden tasarruf eldeederken, bu faaliyeti yaptıkları ülkelerin GSYİH'sının yükselmesineneden olurlar.Ülkelerin ucuz ve kısa ömürlü mallar ya dapahalı fakat uzun ömürlü mallar alma alışkanlıkları da GSYİH'nınolumsuz etkilenmesine neden olabilir. Bu konuda kesin bir ayırım eldeetmek zor olmakla birlikte, bazı durumlarda, pahalı fakat kalitemalların uzun vadede kısa ömürlü mallardan daha ucuz olabilir. Böyledurumlarda alışkanlıkların kısa ömürlü mallara yönelmesi GSYİH'nınyükselmesine neden olur iken aynı davranış biçimi moda, teknolojideğişimi gibi nedenlerle sık yenilenme ihtiyacı duyulan mallarda iseGSYİH'nın düşmesini sağlayabilir.Japonya gibi vatandaşlarıtasarrufa eğilimi ülkelerin GSYİH'sı düşüş eğilimine girerken,vatandaşları, parası olmadığı halde borç alarak, harcama eğilimli,Türkiye gibi ülkelerin GSYİH'sı büyüme yönünde etkilenecektir.GSYİH'nın hesaplanışında birikmiş tasarruf ya da borçlar hesabakatılmazlar.GSYİH büyümenin sürdürülebilir olup olmadığınıölçemez. Bir ülke doğal kaynaklarını çok hızlı bir şekilde tüketerek yada yanlış yatırımlar yaparak, geçici bir süreyle yüksek GSYİH'ya sahipolabilir. Örneğin geçmişte yüksek fosfat kaynakları nedeniyle dünyanınen yüksek kişi başına milli gelire sahip ülkesi olan Nauru, 1989'dansonra, kaynakların tükenmesi ile milli gelirinde hızlı düşüşyaşamıştır. Sanayileşmeksizin petrol zengini olan ülkeler, gelecektepetrol kaynaklarının tükenmesi ile bugünkü yüksek GSYİH'larınısürdüremeyeceklerdir. Düşük tasarruf oranları ve yüksek tüketimharcamaları nedeniyle, ekonomiler, şişirilmiş hisse fiyatları ya daşişirilmiş ev fiyatları gibi varlık balonları ile karşı karşıyadırlar.Doğanın kirletilerek yok edilmesi pahasına yüksek ekonomik büyümeyaşayan Çin gibi ülkeler, ödenmesi çok zor, tekrar temizlemebedellerini, GSYİH hesaplarına dahil etmemektedirler.GSYİH'nınyıllık büyümesi, yıllara göre, üretim çıktısının kalitesindeki objektifdeğişimi hafife alan GSYİH deflatörü ile düzeltilmektedir. Deflatör,subjektif deneyimlere dayandığı için, teknoloji ve kaliteseviyelerindeki iyileşmelerin, ne dereceye kadar, gerçek yaşamstandardını yükseltebileceğini ölçmek konusunda yetersiz kalacaktır.GSYİH, fakirle zengininin gelirleri arasındaki eşitsizliği hesaba katmaz.

Bazıiktisatçılar, yukarıdaki eleştirilere çözüm üretmeye çalışan, AkıllıGelişme Göstergesi adı altında, GSYİH'nın bir ikamesini yaratmayaçalışmışlardır. Dünyanın en mutlu toplumu olduğunu iddia eden Butangibi bazı ülkeler ise, Gayri safi ulusal mutluluk kavramının bir yaşamstandardı olarak avukatlığını yapmaya çalışmaktadır.


Bir önceki yazı Gayri Safi Milli Hasıla Nedir? hakkında bilgi vermektedir.

Cevapla

"Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Nedir?" konusu hakkında etiketler
acisindan bilesenler bir butun buyuklukleri cesitli deflatoru degerleri demek demek7 demektir devlet edilir ekonomide eksi farki gayri gayrisafi gelir gelire geliri gelisimi gerceklesen gore gsmh gsyi gsyih harcama harcamalar harcamalari harcanabilir hasila hasiladan hasilalari hasilanin hasilasi hasilat hasilaya hesaplama hizmetler ici ihracat ihracatin iktisad iktisat iktisatta ilan ile ilgili ithalat kadar kisa konulari mal milli nasil nedemek neden nedir nedirr NEDIRrr nedirrrr nihai nin nominal olan olarak olculmesi olcutu onemi onemlidir orani ornek ornekler ornekleri ozeti reel safi satilir sinirlari standardi tanim toplam tuketim turetilir turkiye ucuza ulke ulkeler ulkelerin ulkesinin uretim yasam yatirim yatirimlarin yurt yurtdisinda yurte yurtici yurticihasila zaman

Gayri Safi Milli Hasıla Nedir? Önceki | Sonraki Gelişmiş Ekonomiler Üzerine Bir İnceleme Nedir?




Saat: 10:45 - Webmaster Forumu - Rss - Arşiv
İletişim Bilgileri, Contact Us, Kullanım Sözleşmesi, Gizlilik