webmaster
 
›
Cevapla
03-12-2011 08:38:51
 

İmtiyazlı Hisse Senetleri Nedir?

Türk Ticaret Kanunu, "kurucu" ya da "müessis" hisse senedi diye bir kurumu düzenlememiştir. Bununla beraber, uygulamada, bazı anonim ortaklıkların esas sözleşmelerinde bu kavrama öteden beri yer verilmektedir.Aynışekilde, doktrinde de bir kısım yazar, kurucu hisse senetlerini, anonimortaklıkların kuruluşunda ya da sermaye artırımında kuruculara veyakuruluş ile sermaye artırımında önemli yararı görülen diğer kişilereesas sözleşme hükmü ile tanınan, sahiplerine TK. M. 298 sınırlarıiçinde kâra katılma hakkı sağlayıp başkaca bir hak vermeyen, kurucuhaklarını temsilen düzenlenen, nama yazılı bedelsiz hisse senetleriolarak tanımlamaktadırlar.

Bir anonim ortaklıkta kimlerin kurucusayılacağı, TK. M. 278'de gösterilmiştir. Buna göre, ana sözleşmeyidüzenleyerek imza eden ve sermaye olarak sözleşmede belirlenen parayıya da paradan başka bir şeyi koymayı taahhüt eden pay sahipleri, anikuruluş açısından kurucu sayılırlar. (TK. m. 278/1)

Tedricikuruluşta, ana sözleşmeyi düzenlememek ve imza etmemekle beraber,paradan başka bir şeyi sermaye olarak koyanlar da kurucu sayılır. (TKm. 278/2) (Ne var ki, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 12. maddesikarşısında, günümüzde halka açık anonim ortaklıklarda ayni sermayegetirmek çok güçleşmiş, en azından halka arz edilen hisse senetleribakımından, nakden ödeme zorunluluğu nedeniyle imkânsız hale gelmiştir.)

Nihayet,kurucular, yukarıdaki işlemlerden birini üçüncü bir kişi hesabınayaptıkları takdirde, bu kişiler de kuruluştan doğan sorumlulukbakımından kurucu kabul edilirler (TK. m. 278/3). TK, kurucu hissesenedini düzenlememekle beraber, m. 279/2, b.5, 281, 289, 298 ve 300/2,b.6'da "kuruculara sağlanabilen özel menfaatler" kavramından sözetmiştir. Bu özel çıkarlar, ortaklığın, pay sahibi olup olmadıklarınabakılmaksızın bizzat kuruculara ya da buna benzer kişilere kuruluşişlemlerini gerçekleştirmeleri ve ortaklığın oluşmasındaki hizmetlerikarşılığında sağlanan özel yararlardır.

Bu konudaki TK. m. 298,kurucuların ortaklığı kurdukları sırada harcadıkları emeğe karşılık,para ya da bedelsiz hisse senedi alamayacaklarını, fakat ortaklığınelde ettiği kârdan, TK. m. 466/1'de yer alan yedek akçe ile paysahipleri için %5 kâr payı ayrıldıktan sonra, kalanın onda birinikendilerine tahsis edebileceklerini öngörmekte ve bu gibi çıkarlarkarşılığında kuruculara verilecek senetlerin nama yazılı olmasınızorunlu kılmaktadır.

Görüldüğü gibi, yasa koyucu, TK. m. 298'de,kuruculara sağlanacak menfaatler karşılığında verilecek senetlerin namayazılı olacağını belirtmiş, fakat bunların hukuki niteliğiniaçıklamamıştır. Hukukumuzda bazı yazarlar, TK. m. 298'de sözü edilensenedin, pay (hisse) senedi olduğunu ileri sürmüş, diğer bazıları, bunusadece kuruculara kârdan pay sağlayan kıymetli evrak olarak tanımlamış,nihayet son bir grup da, bunun TK. m. 402 ve 403 bağlamında bir intifasenedi olduğu görüşünü savunmuşlardır.

Bizce, kurucularharcadıkları emeğe karşılık para ya da bedelsiz hisse senedi alamamaklaberaber, paylarının imtiyazlı olacağını kararlaştırabilirlerü Budurumda, içinde kurucuların bulunduğu bir grup pay sahibi, diyelimkârdan imtiyazlı bir biçimde yararlanır. Ne var ki, kurucu hissesenetleri deyimi ile kastedilen, bu imtiyazlı pay (hisse) senetlerideğil, aksine TK. m. 298'de düzenlenen senettir.

İşte, TK. m.298 uyarınca sağlanan menfaat, hisse senetlerinden ayrı olarak bağımsızbir senette tecessüm ettirilmek isteniyorsa, ancak intifa senediçıkarılabilir. Gerçekten, anonim ortaklıkta, hisse senedi ya da tahvilsahipliğine bağlı bulunmaksızın herhangi bir kişiye ortaklık kârındanyararlanma olanağı veren senetler, sadece intifa senetleridir.

Olağanintifa senetlerinin aksine, kurucu intifa senetleri, ancak ilkanasözleşme ile oluşturulabilir ve bunlara sağlanabilecek kâr payısınırlandırılmıştır. Anonim ortaklıkta, esas sermaye muayyen olduğu vealacaklılar ile pay sahiplerinin korunmaları bakımından sermayeninbölümlerini oluşturan hisse bedellerinin tümü ile ödenmesi gerektiği,yani bedelsiz hisse senedi çıkarmak mümkün olmadığı için, kurucularatanınan menfaati temsilen çıkarılabilecek senetler, hisse senedi değil,intifa senedi olarak adlandırılmalıdır.

Bizce TK. m. 403'üngenel nitelikteki bir kural olmasından hareket edilerek, TK. m. 298'degetirilen sınırlandırmanın, sadece kâr payına ilişkin olduğu ve tasfiyeartığından yararlanma hakkına uygulanamayacağı kabul edilmelidir.

Kurucuintifa senedi çıkaracak bir anonim ortaklık, kuruculara sağlayacağı bumenfaatleri ana sözleşmede göstermeli ve ayrıca tescil ve ilanettirmelidir. Hukukumuzda, kuruluştan sonra ve özellikle, sermayeartırımlarında, kurucu intifa senedi çıkarılabilip çıkarılamayacağıtartışmalıdır.

Bazı yazarlar, TK m. 402/2'de yer alan kuralın,emredici nitelikte olmakla beraber, kesin bir yasak getirmediğini,bütün pay sahiplerinin rıza göstermeleri, yani oybirliğinin sağlanmasıhalinde, sonradan da kurucu intifa senedi çıkarabileceğini ilerisürerken, diğerleri, soruna gelecekteki pay sahipleri açısından bakmakgerektiğini söyleyerek bunu reddetmektedirler.

Bizce, paysahipleri, kuruluşu izleyen yıllarda ortaklığın oluşmasındakikatkılarının büyüklüğüne inandıkları kişileri ödüllendirmekistiyorlarsa, TK. m. 402/2'deki engeli aşabilmelidir. Çünkü, kurucuintifa senetlerinin sonradan çıkarılması halinde, hem alacaklılar zarargörmemekte, hem de pay sahipleri bu karara muhalif kalarak oybirliğikoşulunun gerçekleşmesini engellemek olanağını ellerindebulundurmaktadır.

Nihayet, anonim ortaklığın kuruluşundan sonra,üstelik, TK. m. 298'de getirilen sınırlandırma ile bağlı olmaksızın,dilediği kadar olağan intifa senedi çıkarabileceği de gözden uzaktutulmamalıdır. Yine bizce, TK. m. 392'de kuruluş hükümlerine yollamayapılarak, sermaye artırımlarında da kurucu intifa senediçıkarılabilmesi mümkün kılınmıştır.

Bütün intifa senetlerindeolduğu gibi, kurucu intifa senetleri de, sahiplerine yönetime katılmak(örneğin genel kurul toplantılarına iştirak etmek), oy kullanmak, iptaldavası açmak gibi hakları vermez. İntifa senedi sahibi, anonimortaklıkta ayrıca pay sahibi ise, hiç kuşkusuz, bu ikinci sıfatınedeniyle yönetime ilişkin hakları da kullanabilir.

Kurucuintifa senedi sahipleri de, TK. m 429-432'degösterilen hükümlere tâbibir kurul oluşturur. Bunlara tanınan haklar, rızaları olmadıkçaellerinden alınamaz. Daha önce de değindiğimiz gibi, kurucu intifasenetleri, sadece nama yazılabilir. Ortaklığın, bu senet sahipleri içinbir intifa senedi sahipleri defteri tutması gerekir.

Nama yazılıhisse senetlerinin aksine, kurucu intifa senetleri, alacağın temliki veteslim sureti ile devrolunabilir. Anonim ortaklığın esas sözleşmesiile, devrin güçleştirilmiş ya da tümü ile yasaklanmış olması damümkündür. Hukukumuzda, SPK m. 36/2 uyarınca, yatırım ortaklıklarınınkurucu intifa senedi çıkarmaları yasaklanmıştır.




Bir önceki yazı İMKB''de Yatırım Nasıl Yapılır? Nedir? hakkında bilgi vermektedir.

Cevapla

"İmtiyazlı Hisse Senetleri Nedir?" konusu hakkında etiketler
278 adi bedelsiz bilgi bir cikarma cikarmistir demek demekekek demektir faydasi haklari hesaplama hiise hisn hisse hisseler hisseleri hisses hisseseneti imtiyaz imtiyazl imtiyazli imtiyazsiz intifa islemleri kanunu kanununda kar kazanc kurucu kurucular mti mtiyazli muessis nedemek nedi nedir nediri nedirr nedr olan olmak ornegi ornekleri ortaklik ozet paraya pay payi sahi sahibi sahipleri senedi senediii senedini senedir senet seneti senetler senetleri senetlerii senetlerinin sermaye sse tanimi tarafindan ticaret tipi tleri ttk turk ucret usa yararlari yasakli yazli yedek yeni

İMKB''de Yatırım Nasıl Yapılır? Nedir? Önceki | Sonraki İnsan Kaynakları Yönetiminin Geleceği Nedir?




Saat: 07:09 - Webmaster Forumu - Rss - Arşiv
İletişim Bilgileri, Contact Us, Kullanım Sözleşmesi, Gizlilik