Her Yönüyle İşletim Sistemleri

Her Yönüyle İşletim Sistemleri

Dikkat : Bilgiler Farklı Sitelerden Alınarak derlenmiştir.

İşletim Sistemi Nedir?

İşletim sistemi de bir bilgisayar programıdır. Temel görevi bilgisayar parçalarının birbirleriyle olan ilişkilerini düzenlemek, aralarında bilgi alışverişi yapabilmelerini sağlamaktır. Bu parçalar gözle gördüğünüz parçaları kapsadığı gibi, bilgisayarın kapağını açmadan göremeyeceğiniz parçaları da kapsar.

Bilgisayarların çeşitli "kapasite"lerini de belirleyen bu parçaları şöyle sıralayabiliriz. Mikroprosesör, hafıza, disk birimi, CD okuyucu/yazıcı birimi, disket birimi, monitör arabirimi, modem, fare, yazıcı...
Doğru yüklenmiş bir işletim sistemi bilgisayar açıldıktan sonra "kendiliğinden" çalışmaya başlar ve kullanıcının bilmesi gereken temel bilgi ve işlevleri ekrana yansıtarak kullanıcının komutunu "bekler".



İŞLETİM SİSTEMLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR



a) Proses (Process)

Bir işletim sisteminde anahtar kavram Proses’ dir. Bir proses temel olarak “çalıştırılmakta olan bir program” dır. “Çalıştırılabilir bir program”, programın verileri, program sayacı, ve diğer bölümlerinden oluşan bir “veri yapısı” şeklindeki çatıdır.

Proses, yukarıda da belirtildiği gibi, bir “programın işletimi” ne verilen isimdir. Bir “kaynak program” durgun bir komutlar dizisi şeklinde bulunurken, proses bu komutlar dizisinin işletilmesi anındaki durumuna verilen isimdir. Kişisel bilgisayarlarda (PC), genellikle ortam tek kullanıcılı olmasına rağmen, zaman zaman işletim sistemine ilişkin prosesler de işletime alınmaktadır. Ancak yine de bu bilgisayarlarda çalışan işletim sistemlerinin bazılarının (MS-DOS) gibi tek iş düzeni (monoprogramming), bazıları ise kullanıcının kendisine ait farklı programları aynı anda işletime alabilmeleri nedeni ile (Windows işletim sistemi gibi) çok görevli (multitasking) özelliği taşıdığı söylenebilir.

Çok kullanıcılı olan, (multiuser) ve çok iş düzeni (multiprogramming) uygulanan sistemlerde ise, aynı anda birden çok işin işletilmesi zorunluluğu, CPU, bellek ve diğer sistem kaynaklarının bu işler (prosesler) arasında paylaştırılmasını gerektirir. Bu sistemlerde bu nedenle proses işletimi daha karmaşık bir hal alır.

b) Dosyalar (Files)

İşletim Sisteminin temel bir fonksiyonu, disklerin, çevre üniteleri vs. ile ilgili özelliklerini tutmaktır. Dosya (file) yaratmak, okumak veya yazmak için sistem çağrılarına ihtiyaç vardır. Bir dosya okunmadan önce mutlaka açılmalıdır. Dosyalar ile ilgili bilgiler “ Dizinler (Directory)” şeklinde bir yapıdır.

Prosesler ve dosyalar hiyerarşik (iç içe dallanmış) bir yapıdadır. Ancak, proselerdeki hiyerarşi, dosyalardaki kadar derin ve kalıcı değildir. Proseslerin hiyerarşik yapıdaki yaşamları en fazla birkaç dakika sürerken dosyaların hiyerarşik durumdaki yapıları yıllarca sürebilir.

c) İş (Job)

Kullanıcıların, bilgisayar sisteminde bağımsız bir bütün olarak ve belli bir sıra dahilinde işlenmesini istedikleri hizmetler kümesine “İş (Job)” denilebilir. Bilgisayarın sistemlerine gönderilen işler, bir veya birden fazla programın ayrı ayrı işletileceği alt adımlardan oluşabilir. İşler genellikle adımların art arda uygulanacağı biçimde düzenlenir. Her adım, bir öncekinin sonuçlanması üzerine işletime girer.

Bir örnek verecek olursak, günümüzdeki işletim sistemi olan MS-DOS işletim sisteminde “*.bat” uzantılı dosyalar bir anlamda iş adıyla adlandırılabilir.

d) İstemci / Sunucu (Client/Server)


Modern İşletim Sistemlerin de genel eğilim, çekirdek (kernel) (DOS’ daki Command.com gibi düşünülebilir) en düşük düzeye indirip kullanıcıları etkileyen utility (yardımcı program) leri zenginleştirmektir. Örneğin, bir dosyadan bir blok bilgi okumak için bir istek talebi olsun. Bu durumda istemci proses’ i (client process), dosya sunucusuna (file server) bir istem gönderir. File server işi yapar ve sonucu işlemciye gönderir.

Bu model de Kernel (Çekirdek) istemcilerle sunusular arasında iletişimi sağlar. İşletim sistemini, “file server”, “proses server”, “memory server” gibi parçalara bölmek yönetimi daha kolaylaştırmıştır. Örneğin bir yazılım hatası (bug) sebebiyle sistemdeki “file server” in çalışmaz duruma gelmesiyle, dosya servisi durur ama sistemin tümü çökmemiş olur.

e) Terminal (Sonda Bulunan)

Modern İşletim Sistemlerinde, istemci konumunda olan ve son uç olarak bulunan sistemlerdir. Fakat bu sistemler, iki türlüdür. Bunlardan birisi şu an kullanmakta olduğumuz şekli ile olandır. Yani, kendi işletim sistemini kullanarak istemci konumunda olanlardır. Diğeri ise, sistemi olmayan yani sadece monitör ve klavyeden oluşan sistemlerdir. Bunlara Dumb Terminal (aptal terminal) denir ve bunlar kendi içinde, özel kartla küçük bir server’ a bağlı olarak çalışır ve istemci durumunda bulunur. Örnek olarak bankalardaki memurların kullandığı bilgisayarları gösterebiliriz.

f) Boot (Yeniden Başlatma)

İşletim sisteminin yaptığı işler bitirilip veya kayıtları tutularak yarıda kesilip işletim sisteminin tamamen kapatılması veya elektriğinin kesilip yeniden verilmesi ve işletim sisteminin yeniden başlatılmasıdır.

İŞLETİM SİSTEMİNİN BAŞLICA ÖZELLİKLERİ

Bir işletim sistemi bir anda yalnızca bir kullanıcının bilgisayarı kullanmasına izin veriyor ve birden çok kullanıcının kullanmasına izin vermiyorsa, böyle bir işletim sisteminden bir grup çalışanın ortak kullanım sağlaması mümkün olmaz. Buna benzer olarak örneğin bir kullanıcı aynı bilgisayar üzerinde birden fazla programı aynı anda işletime almak istiyorsa, o işletim sisteminde “çok görevlilik” (Multitasking) özelliğinin bulunmasını aramalıdır.

İşte bunun gibi işletim sistemlerinin bir kısmında bulunan bir kısmında bulunmayan çeşitli özellikler, özellikle endüstride bir işletim sisteminden bahsedilirken üzerinde en fazla konuşulan hususları oluşturmaktadır. Bu nedenle endüstrideki günlük konuşma dilinde çok geçen bazı kavramlar incelenecektir.

a) Batch Processing (Yığın İşleme)

İşletim Sistemine, okutulan programlar (Spooling sahası) denilen ve disk üzerindeki özel bir alanı kapsayan bölüme sıra ile ve arka arkaya okutulup biriktirilmeye ve sonra bu saha da derlenmek ve çalıştırılmak için bekleyen programların sıra ile derleme ve çalıştırılma işlemine tabii tutulması yöntemine geçildi. İşte bu yöntem “yığın işlem” in (Batch Processing) temellerini atmış oldu.

Yığın İşlem, bilgisayar sistemlerinin daha verimli kullanılmalarını sağla*****, iş başına düşen sistem giderlerini azaltmıştır. Ancak bu olumlu yönünün yanı sıra 2 önemli sakıncası vardır. Bunlardan ilki iş yönetiminin durgun ve iş denetim dilinin olanakları ile sınırlanmış olmasıdır. Kullanıcı işletimde oluşan hataları çözümlemek için işin sonuçlanıp sonucun kendisine dönmesini beklemek zorundadır. Yani, işletim kullanıcının tamamen kontrolü dışındadır. İkinci sakınca, çoğu işletim ortamında işler sonuçlanmış olsalar bile çıktıların kullanıcıya ulaşması saatler sürebilmekte, buda verimliliği azaltmaktadır.

Kişisel bilgisayarlardaki “MS-DOS” işletim sisteminde “Batch Processing” yığın işleyen programları çalıştıran komutların bir dosya içine arka arkaya (ardışık) yazılması ile oluşan tek bir dosyanın çalıştırılması ile sağlanır. Bu dosya *.BAT uzantılı bir dosyadır. Örneğin, “Autoexec.bat” dosyası DOS yüklenirken otomatik olarak çalışan ve bu dosyanın içinde ardışık olarak yazılı durumda olan her deyimi sıra ile işleten bir nevi “Batch Processing” işidir.

b) İnteractive Processing (Etkileşimli İşlem)

Etkileşimli işlem kullanıcılara, işlerini dinamik biçimde yönetme, çalıştırılan programların sonuçlarını doğrudan elde edip, her an müdahale edebilme olanağı sağlayan çalışma türüne ilişkin bir özelliktir. Bu çalışma türünde kullanıcılar, bir işin çalışma süreci boyunca işe, monitör ve klavye vasıtası ile her an müdahale edebilmektedirler. Yani bir başka söylemle, ekran başında oturan bir kullanıcının bilgisayara bir komut vermesi ve o komuta bilgisayardan yanıt alması türünde, bir nevi karşılıklı konuşma yapar gibi çalışma biçimine “Etkileşimli İşlem” denir.

Bu tanımdan da anlaşılacağı gibi, kullanıcılar program geliştirme, metin dosyaları oluşturma, program derleme ve test etme, veri tabanı sorguları işletme, bilgisayar ağı komutları girme, internet servislerini kullanma gibi kısa süreli işlerini Etkileşimli İşlem olarak yürütürler.

Bu yöntemin kullanıldığı işletim sistemleri tek kullanıcılı bir PC olabildiği gibi birlikte çalışan kullanıcı sayısı oldukça fazla olan bir ana bilgisayardaki işletim sistemi de olabilir. Terminal başındaki veya kişisel bilgisayar başında oturan kullanıcının çalışma şekli buna örnek olarak verilebilir. Etkileşimli işlemde, hizmet süreci:

a) İşlenecek bilginin bilgisayara yöneltilmesi
b) İşletim için beklemesi
c) İşletim
d) Sonuçların dökümü
e) Kullanıcının inceleme süreci

Biçiminde 5 evreye ayrılır. Bilginin girilmesinden başla*****, sonuçların dökümüne kadar geçen süre, Yanıt Süresi (response time) olarak adlandırılır. Yanıt süresi, işletim için gereksenen süreler kadar, işletim evresine geçmek için beklenen süreyede işletim dilimleri arasında ana işlem biriminin (CPU) başla kullanıcılara servis verdiği zamanlarda bu kullanıcının CPU’ yu beklediği sürelere de bağlıdır. Etkileşimli işlemde işletim sisteminin önemli fonksiyonlarından biri bu dilimlerin, kullanıcıların hiç birini fazla bekletmeyecek biçimde adil dağılmasını sağlamaktır. Yanıt süresi için, kesin bir üst sınırın çizildiği etkileşimli uygulamalar, yani uygulamaların yürütülebilmesi için tahammül edilebilir en uzun sürenin ne kadar olabileceğinin belirlenmesi, Gerçek Zamanlı (Real Time) sistemlerde yapılır.

c) On Line Processing (Çevrim İçi İşlem)

“On Line” işlem, otomasyon (bankacılık işlemi gibi) uygulamalarında verilen sisteme sunuluş biçimini tanımlayan bir terimdir. Eğer veriler bilgisayar sistemine doğrudan bir biçimde ve işin sahibi tarafından bizatihi aktarılıyorsa yapılan uygulamaya On Line Processing denir.

Bu tür çalışma biçiminde bilgisayar sistemine bağlı uç birimlerde (başka illerdeki banka şubesindeki çalışanlar gibi), menüler aracılığı ile belirli bir otomasyon projesine yapılması istenilen bir işin gerçekleştirilmesi amacı ile veriler girilir. İşlemde bilgisayar sistemi tarafından anında uygulanır.

Örneğin bankacılık uygulamalarında müşteriler tarafından bankamatik cihazlarından geçekleştirilen para çekme, para gönderme, borsa işlemleri yapma gibi değişik bankacılık işlemlerine ilişkin veriler telefon hatları aracılığı ile doğrudan uygulamanın yürütüldüğü bilgisayar sistemine ulaşıyorsa yürütülen uygulama “On Line” işlemdir.

d) Off Line Processing (Çevrim Dışı İşlem)

Off Line Processing, On Line İşlemlerin bir noktaya kadar uygulanıp daha sonrasında Batch Processing olarak yürütüldüğü uygulamalardır denilebilir. Belli bir mekan içinde bulunan bilgisayar sitemine veriler doğrudan girilmek suretiyle belli bir süre On Line olarak yürütülen otomasyon projesinde, biriktirilen veriler bir süre sonra asıl bilgisayar sistemine topluca aktarılarak işlenirse bu tür uygulamalara Off Line Processing adı verilir.

Örneğin, bir şehirdeki fabrikanın departmanlarındaki terminallerinden bir takım satış, envanter, sipariş gibi veriler fabrikanın merkezindeki bilgisayar sisteminde anında işlenirler. Akşama kadar girilen bu veriler daha sonra, fabrikanın bilgisayar sisteminden bir başka şehirdeki genel müdürlük binasında bulunan asıl bilgisayar sistemine aktarılırsa, yürütülen bu uygulama biçimine Off Line İşlem adı verilmektedir.

e) Serial Processing (Seri İşleme)

Kişisel bilgisayar için kullanılan çoğu tek kullanıcılı (Single User) işletim sistemi, temel olarak Serial Processing yapmaktadır. Bu özellik, kullanıcının, komutları yada çalıştırmak istediği programların isimlerini klavye aracılığı ile arka arkaya girmesi yoluyla gerçekleşir. Kullanıcının yapmak istediği işleri bilgisayar ortamına birbiri ardı sıra aktarması işlemi Seri İşleme olarak anılır.

Örneğin, kişisel bilgisayarlardaki Ms-Dos işletim sisteminin bir kullanıcı kullanırken doğal olarak bir Seri İşlem uygulamaktadır. Çünkü, kullanıcı bir program çalıştırıyorsa bir sonraki yapmak istediği işi ancak bu programın çalışması tamamlanıp bittikten sonra uygulayabilecek, ondan sonrakini de ikincinin tamamlanıp bitmesinden sonra ancak yine yöneltebilecektir. Böylelikle yapılmak istenen işler kullanıcı açısından birbiri ardı sıra seri olarak bilgisayara yöneltilebildiği için bu tür bir kullanım biçimi seri işleme olarak adlandırılır.

f) Monoprogramming (Tek İş Düzeni)

Monoprogramming yani tek iş düzeni, bir anda, bir işletim sisteminin yalnızca bir programı çalıştırabilmesidir. Bu yöntemde kullanıcı, CPU’ yu tümü ile tek başına kullanmaktadır. İşletimde oluşan hatalar, başka bir kullanıcıya yansımayacağı için, korunma önlemleri yalnızca İşletim Sistemi ile kullanıcı arasında ön görülür. Ancak, verimlilik düzeyi düşük bir özelliktir.

Bugüne kadar endüstride yerleşmiş olan PC’ ler de örneğin MS-DOS işletim sistemi ortamında bir muhasebe paket programının çalıştırılması gibi uygulamalar bu türdendir. PC’ ler de kullanılan MS-DOS işletim sistemi bilgisayarın CPU’ yu Monoprogramming özelliği ile kullandırmaktadır. Çünkü zaten tek kullanıcılı olduğundan, başka kullanıcıların da aynı bilgisayarı kullalanabilmelerine olanak tanımadığı gibi aynı kullanıcının aynı anda başka programların da işletilmesine mümkün kılmadığından, bir anda yalnızca bir kullanıcının bir programı işlete bilmekte, dolayısı ile tek iş düzeni (monoprogramming) ortamı olmaktadır.
g) Time-Sharing Systems (Zaman Paylaşımı)

İşletim Sisteminde zaman paylaşımı, genel program geliştirme ortamına ek olarak, bilgisayar destekli tasarım ve metin işleme (text processing) sistemlerinde yaygın olan, Multiprogramming ve Multiuser özelliklerini kapsayan bir yaklaşımdır. Multiuser sistemlerin başlıca özelliklerinden bir tanesi, özellikle Time-Sharing desteği sayesinde de iyi bir yanıt süresi (response-time) göstergesi sağlamasıdır. İşletim sisteminin bu özelliği sayesinde, her kullanıcı, Mainframe sisteme tümü ile yalnız kendisi sahipmiş gibi çalışsa da, aslında time-sharing özelliği sistem kaynaklarını eşit bir şekilde kullanıcılara paylaştırma amacını taşır.

Bu yaklaşımda programlara belli zaman aralıklarında CPU’ yu kullanma hakkı verilir. Bu sürenin sonunda da program, (ya da kullanıcı) tekrar CPU kullanma sırasının kendisine gelmesini beklemesi için, bir bekleme kuyruğuna koyulur. Zaman paylaşımlı sistemlerde bellek yönetimi, birlikte çalışan programların birbirlerinden izolasyonunu ve bellek korunmasını iyi bir şekilde sağlar.

h) Multiprogramming (Çok İş Düzeni)

Çok kullanıcılı bilgisayar sisteminde, bir çok farklı kullanıcılara ait işler aynı anda işletime alınabiliyorsa, bu işletim sistemi ortamına “Multiprogramming” yada çok iş düzeni denir. Multiprogramming başlangıçta, CPU’ nun boş olarak beklediği süreleri değerlendirmek için tasarlanmıştır. Sistemde çalışan bir kullanıcıya ait herhangi bir iş, bir Giriş/Çıkış (I/O) veya başka bir nedenle beklemeye geçtiğinde, CPU’ nun başka bir kullanıcının programını işletmeye tahsis edilmesini (atanması) ve böylece bu pahalı birimden daha fazla yararlanılması amaçlanmıştır. CPU ile I/O birimlerinin çalışma hızları arasındaki fark büyüktür. Örneğin dakikada 300 kayıt (record) okuyabilen bir teyp ünitesinden veri okuyan bir program, bir kayıt için 200 milisaniye beklemek zorundadır.

Not : 1sn = 1000 milisaniye, 1dk = 60000 milisaniye
1sn = 1000000 mikrosaniye ,
1sn = 1000000000 nanosaniye,

60000/300 =200 milisaniye =200000 mikrosaniye (1 kayıt okuma için geçen süre)

200000 / 2 = 100000 komut

Bir bilgisayar sisteminde işlem hızının 2 mikrosaniye olduğunu varsayalım. Bu durumda, bu örnekte teyp ünitesinden bir kayıt okumak için CPU’ nun bekleyeceği 200 milisaniyelik süre içinde CPU 100000 komut işleyebilirdi.

Görüldüğü gibi Multiprogramming genellikle ana bilgisayarlarda kullanılan işletim sistemlerinde olabilecek bir özelliktir. Bu özellik Multiuser özelliğininde olmasını gerektirir. Burada örneğin tek bir CPU bulunan sistem üzerinde çalışan işletin sistemi, bu sisteme aptal (Dumb) terminaller vasıtası ile erişen kullanıcıların programlarını aynı anda işletime alır ve her kullanıcının programına çok kısa sürelerle CPU’ yu kullandırarak bütün kullanıcıların programları aynı anda çalışıyormuş gibi olur.

Bir bilgisayarda belli bir anda CPU ancak bir kullanıcının programını çalıştırır. Yani, sistemde örneğin 25 kullanıcı varsa ve bunların hepsi kendi programlarını çalıştırıyorsa, multiprogramming ortamında bunların hepsi işletime alınır, fakat çalıştırma ile kast edilen CPU’ nun o sırada, yani çok kısa bir zaman süresi için (4’ er milisaniye gibi) bunlardan yalnızca sırası gelen bir programı işletmesi anlatılmaktadır.


i) Multitasking (Çok Görevlilik)


Multitasking, bir işletim sisteminde bir kullanıcının, birden fazla sayıda prosesini aynı anda işletime alınabilmesi özelliğidir. Yani multitasking, bellekteki birkaç prosesi veriyi aynı anda işlemesi ve işlemci ile I/O ünitelerinin de bunlar arasında aynı anda kullandırılması ortamının yaratılmasıdır. Ancak bir bilgisayar sisteminde, işletim sisteminin kendisine ait birden fazla proses’ in aynı anda çalıştırılması, bu sistemde “multitasking” özelliği olduğunu göstermez. Bu nedenle bir işletim sisteminde multitasking özelliği, ancak bir kullanıcının birden fazla sayıdaki kendi prosesi aynı anda işletebiliyorsa vardır.

Bir çok uygulamanın (programın) aynı anda çalıştırılmasıdır. Bunun sağlanması için , görevler (uygulamalar) kısa zaman dilimleri içinde işlemcide çalıştırılır. Bu zaman dilimlerinin oldukça küçük zaman dilimleri olması nedeniyle yapay da olsa bir eş zamanlılık söz konusu olur (İşlemci aynı anda iki işi yapamaz). Bir örnek verelim;

Toplam çalışma süreleri aşağıdaki gibi olan 6 adet görev(task) olsun.

A işi 100 ms(milisaniye), B işi 1 ms, C işi 50 ms, D 3 ms, E 25 ms, F 90 ms

Bu prosesleri işletecek, iki sistem olduğunu farz edelim, bu sistemlerden birisi görevleri, bir görev bitmeden diğerine geçmeyecek biçimde işletsin. İkinci sistem de, görevleri çok görevliliğe göre çalıştırsın ve görevlerin çalışması için gereken kısa zaman dilimini 1 ms olarak alsın. Birinci sistemde A görevi bitmeden B görevi başlayamayacaktır. Yani 1 ms' lik görev çalışabilmek için 100 ms’ lik görevin bitimini bekleyecektir. B görevinin, bitimi için toplam geçecek süre, 101 ms olacaktır. İkinci sistemde ise bu A görevi 1 ms çalışır. Ardından B görevine 1 ms verilir. Zaten B görevi 1 ms’ lik bir görev olduğundan hemen bitecektir. Yani B görevinin bitimi için gerekli süre 2ms’ dir.

Bütün görevlerin toplam bitim süresi bakımından iki sistem arasında fark yoktur. Tek farklılık yukarıda anlatılan örnekte belirtilen avantajdan kaynaklanır. Kısa görevler daha çabuk biter ve kendisinden önce gelen uzun görevleri beklemez. Windows işletim sisteminde birden çok pencere açmak gibi.


j) Multiuser systems (Çok Kullanıcılı Sistemler)

Multiprogramming’ i destekleyen işletim sistemleri, genellikle çok sayıda kullanıcının sistemi çeşitli amaçlarla kullanmalarını sağlar ki, bu sistemlere çok kullanıcılı sistemler (Multiuser System) denir. Bu özellik sayesinde her kullanıcı sisteme ayrı bir terminalden ya da bir bilgisayar ağına bağlı kendi bilgisayarından kendisine ait hesabını (userid) şifresi ile birlikte girerek sisteme erişmiş olur. Bu nedenle multiuser sistemler kullanıcı seviyesinde daha yüksek bir güvenlik (security) ve koruma (protection) mekanizmaları sağlamaya ek olarak kullanıcının sistem jaynaklarını kullanma düzeylerini (accounting) saptamaya ve izlemeye yarayan mekanizmalar içerir.


Buradan anlaşılmaktadır ki, bir işletim sisteminin multiuser özelliği varsa, o sistem genellikle multiprogramming de desteklenmektedir

DOS TABANLI WİNDOWS İŞLETİM SİSTEMLERİ


OS/2

OS/2 (Operating System), ilk olarak IBM ve Microsoft’ un ortaklaşa çalıştığı bir proje olarak geliştirilmiştir. Microsoft’ un bu projeden ayrılmasından sonra IBM projeyi sürdürme kararı alırken ikinci kuşak yepyeni bir işletim sistemi yazmayı amaçlamaktaydı. Temel amaçları, kullanıcıya bir grafik arayüz (görsel görünüm) sunmak, gerçek anlamda çok görevli ve bağlanabilirliği yüksek bir sistem yaratmak olan OS/2, minimum sistem gereksinimleri 386 tabanlı bir işletim sistemi, 4 MB ram, 20 MB civarı sabit disk alanı ve VGA ekran kartından oluşuyordu.

WİNDOWS 3.1


Günümüzde en çok kullanılan grafik kullanıcı arabirimli işletim sistemi olan Windows 3.1, 1992 yılında PC tarihinde kilometre taşı sayılabilecek önemli olaylardan biridir. 16 bit yapıda olan Windows 3.1, PC kullanımının artmasında önemli rol oynarken, DOS’ la beraber kullanılmasından dolayı tam bir işletim sistemi olarak düşünülmektedir. Grafik kullanıcılı arabirim desteği sunması, multimedya desteği vermesi, çok görevli çalışması, nesneye dayalı teknoloji kullanması avantajları olarak sayılabilirken; kısıtlamaları arasında ise 32 bit olmaması, gerçek çok-görevliliği sağlamaması ve tam anlamıyla bir işletim sistemi olmaması sayılabilir.


WİNDOWS 3.11


1993 Nisan ayında 3.1 uyarlaması, 1993 Ekim ayında ise 3.11 uyarlaması çıkan WFW ( Windows For Workgroups ), Windows ortamı altında, görsel bir peer-to-peer (eşler arası) ağ tasarımı olarak tasarlanmış ve geliştirilmiştir. Diğer bir deyişle Windows 3.1’ in ağ bütünleştirilmiş halidir. Microsoft’ un ağ olanakları içeren ilk Windows uyarlaması Windows 3.1 idi, WFW ise 32 bitlik dosya erişim yapısı ve 32 bitlik ağ desteği ile Microsoft At Work kavramının ilk sonuçlarının görüldüğü bir işletim sistemidir. Örneğin, ağdaki herhangi bir bilgisayarda fax kartı varsa, kullanıcı kendi bilgisayarından yazdığı bir yazıyı diğer bir bilgisayardan faxlayabilmektedir.


WİNDOWS 95


Windows 3.1, dünyada milyonlarca satmış ve hala satılmaya devam etmektedir. Windows 3.1, PC’ leri kolay kullanılabilir hale getiren bir işletim ortamı olmakla beraber DOS’ la birlikte çalışması nedeniyle tam bir işletim sistemi olarak düşünülmektedir.
Microsoft firması Windows ürün ailesini, kol saatleri, telefon, televizyonlardan, dev bilgisayar ağlarının merkezi olacak şekilde geniş bir yelpazeye yayılmış bir biçimde geliştirilmekteyken Bill Gates bu stratejiyi Windows Everywhere olarak telaffuz etmiştir.
Windows 95, mevcut Windows 3.x işletim sisteminin gelişmiş olarak geniş bir kullanıcı kitlesine (MS-DOS, Windows 3.11 kullanıcıları) hitap etmek üzere geliştirilmiş bir işletim sistemidir.

Windows 95, birçok yeniliği bulunmakta ve bu kullanıcıyı rahatlatmaktadır. Windows 3.1’ e göre biraz daha farklı masa üstü kullanılarak hem karmaşıklık azalmış hem de programlar arası geçiş oldukça hızlanmıştır. Windows 95 görev çubuğunda birden fazla program aynı anda çalışmakta ve geçişler daha kolay olmaktadır.

Windows 95 tak çalıştır, özelliği ile donanım birimlerini otomatik tanır. Windows 95’ de Dos’ tan gelen 8 karakterlik dosya ismi sınırı ortadan kalkmıştır. Ayrıca Windows 95 ‘ de bir yapay zeka ürünü olan mouse’ un sağ tuşu devreye sokularak, yapacağımız en önemli işlemlere daha kısa ve kolay bir şekilde erişmemizi sağlar. Kopyalama işlemleri için kes, kopyala, yapıştır ve sürükle bırak özellikleri kullanılabilmektedir, bu sayede komut ve yol belirtme özelliği kalkmıştır. Ayrıca birden fazla bilgisayara, ağ oluşturabilmektedir. 2000 yılı sorunu çözülmemiş olduğundan daha sonra yaması çıkmıştır.


WİNDOWS 95’ de dosya özellikleri:

1. Dosya ismi 256 karakter uzunluğunda olabilir.
2. Dosya isminde birden fazla boşluk ve nokta kullanılabilir.
3. Küçük büyük harf fark etmez.
4. Özel anlam taşıyan karakterler kullanılmaz.(*,?,”,:,<>)


WİNDOWS 98


Windows 98, Windows 95 özelliklerine ek olarak, internet ve multimedya destekli dos tabanlı bir işletim sistemidir. Windows 95 gibi, Windows 98’ in en önemli özelliği nesneye yönelik (görsel) olmasıdır. Yani DOS ortamına girilmeden direk olarak grafiksel kullanıcı arayüz ortamına girilir.

Bilgisayarın açılması ile, ekrana gelen görüntü Windows 98’ in arayüzüdür. Bütün işlemlerin buradan yürütüleceği bu ekranın tümüne Masaüstü denir. Masaüstündeki resimlere ise Simge (icon) denilmektedir. Simge kavramı yerine nesne, sembol veya öğe kavramı da kullanılmaktadır. Windows 98, windows 95’ den sonra çıktığı için daha fazla donanımı desteklemektedir. Windows 98’ de de 2000 yılı sorunu vardır, onun için daha sonra Windows 98 SE (Second Edition) çıkmıştır.


WİNDOWS ME (Millennium Edition)


Windows 98’ den sonra çıkmıştır. Daha güzel ve kullanışlı yeni şeyler eklenmiştir. Örneğin, 11 adet oyun ve bu oyunlardan bir tanesini de internet üzerinden oynaya biliyorsunuz.

Güçlü yönleri:
• Video, müzik ve fotoğraf: Dijital fotoğrafları, müziği ve videoyu kolayca yönetebilir, paylaşabilir ve düzenleyebilirsiniz.
• Gelişmiş kullanıcı deneyimi: Windows Me içerdiği yeni sistem koruma özellikleri ve gelişmiş yardım işlevleri sayesinde ev kullanımı için şimdiye dek üretilmiş en sorunsuz işletim sistemidir.
• Gelişmiş ev ağ sistemi: Evde ağ sistemi kurmak iyi bir yöntem olabilir, böylece evinizdeki tüm bilgisayarlar yazıcıları, Internet bağlantılarını ve diğer aygıtları paylaşabilir.
• Zengin Internet deneyimi: Windows Me geniş bant bağlantısı desteği, Internet haberleşme araçları ve çevrimiçi oyunlar içeriyor

a) Windows Millennium Edition’ a geçmek için 10 neden.

1. Ev videolarınızı bilgisayarınıza aktarabilir ve düzenleyebilirsiniz
Yönetmen koltuğuna oturun. Analog veya dijital kameranızdan gelen video görüntülerini bilgisayarınıza aktarın ve düzenleyin. Sahneleri kolayca bölün veya grafik, konuşma ya da müzik ekleyin. İşiniz bittiğinde, Windows Movie Maker sayesinde eserinizi elektronik posta veya Web sitesi aracılığıyla dostlarınızla ve ailenizle paylaşabilirsiniz.

2. Fotoğraf koleksiyonunuzu tozlu kutunuzdan Web’e taşıyın
Windows Me’de fotoğraflarla çalışmak çok kolay. Dijital kameranızı bilgisayarınıza bağladığınız anda Windows Me kullanışlı bir sihirbaz görüntüler; bu sihirbazı kullanarak dijital görüntülerinizi kolayca içe aktarabilir ve saklayabilirsiniz. Sonra yeni "Resimlerim" klasörünü kullanarak fotoğraflarınızın küçük resimlerine bakabilir, resimleri büyüterek ayrıntıları görüntüleyebilir veya resimleri slayt gösterisi halinde sıralayabilirsiniz. Oluşturduğunuz her şeyi elektronik posta veya Web yoluyla paylaşabilirsiniz

3. Sevdiğiniz müzikler için arşiv ve dizin oluşturabilirsiniz
İlk tamamen entegre dijital müzik deneyimini sunan Windows Me CD-kalitesinde ses dosyalarından oluşan bir kitaplık oluşturabilmenizi, bu kitaplık için dizin geliştirebilmenizi ve bunları bilgisayarınızda saklayabilmenizi olanaklı hale getiriyor. Windows Media™ Player kapsamlı bir Internet radyo istasyonları katalogu dahil olmak üzere çoklu ortam içeriğini kolayca izleyebilmenizi ve dinleyebilmenizi sağlıyor. Müzikle birlikte hareket eden görsel etkiler seçerek dinleme deneyiminizi özelleştirebilir veya yeni bir “dış görünüş” belirleyerek yazılımınızın görünüşünü değiştirebilirsiniz

4. Önemli dosyalarınızı koruyun
Windows Me önemli sistem dosyalarınızın kaza sonucu veya kötü niyetli bir virüs ya da sorunlu bir uygulama tarafından silinmesine veya değiştirilmesine izin vermez.

5. Bilgisayarınızı normal durumuna geri getirin
Bilgisayarınızda herhangi bir sorun oluşursa, System Restore (Sistem Geri Yükleme) özelliği sisteminizi her şeyin normal olduğu durumuna geri getirir!

6. Gerek duyduğunuz yanıtları bulun
Windows Me’deki gelişmiş Yardım ve Destek özellikleri bilgisayarınız, işletim sisteminiz ve yazılım programlarınız için yardımı tek bir yerde birleştiriyor. Gerek duyduğunuz yardıma daha hızlı, daha iyi ve daha kolay okunan sorun giderme menüleriyle ulaşın.

7. Video kaydedicinizi ve termometrenizi programlamak için bilgisayarınızı kullanın
Windows Me varolan ve gelecekte üretilecek Evrensel Tak ve Kullan aygıtları için yeni destek sunuyor. Gelecekte, Bir Internet sitesinden TV listesini sürükleyip video kaydedicinize veya DVD oynatıcınıza bırakabilecek veya evinizin sıcaklığını bilgisayarınızdan kontrol edebileceksiniz.

8. Evinizdeki bilgisayarları birbirine bağlayın
Windows Me sayesinde evinizdeki tüm bilgisayarları hemen birbirine bağlayabilirsiniz. Windows Me ağ üzerindeki kullanılabilir kaynaklarınızı (örneğin yazıcıları ve klasörleri) otomatik olarak algılar ve paylaşır.

9. Arkadaşlarınızla ve meslektaşlarınızla hiç olmadığı kadar kolay irtibat kurun
Outlook Express, MSN Messenger Service ve NetMeeting birlikte çalışarak haberleşmeyi kolaylaştırıyor ve verimli hale getiriyor. Dünyanın her yerinde Web üzerinden oturum açabilir ve elektronik postanızı kontrol edebilir, arkadaşlarınızla sohbet edebilir veya meslektaşlarınızla canlı toplantı yapabilirsiniz.

10.Yeni oyun olanakları
Windows Me içindeki yüksek ağ desteği sayesinde ev ağı üzerinde ev arkadaşlarınızla oyun oynayabilir veya Internet üzerinden tanımadığınız bir rakiple yarışabilirsiniz.


b) Widows Me için Minumum Sistem Gereksinimleri

VGA daha yüksek çözünürlükte monitör
Pentium 150MHz işlemçi yada daha iyisi
32MB RAM veya yükseği
Minimum 320MB boş hard-disk alanı
CD-ROM drive
DVD decoder kartı veya software (DVD option)
28.8 Kbs modem veya daha hızlı Internet bağlantısı
Pentium-uyumlu eşit derecede TV kartı (WebTV seçenekli)
İyi kalite mikrofon (Windows Movie Maker seçeneği)
Video capture Kartı (Windows Movie Maker seçeneği)
Ses kartı, hoparlör ve kulaklık
Microsoft Mouse veya uyumlu işaretleme aygıtı

Microsoft Windows CE

MICROSOFT WINDOWS CE ile Win32 ya da katıştırılmış programlama becerileri için dinamik, yeni yerler yaratın. Bu kapsamlı paketle, doğrudan Microsoft Windows CE ürün ekibinin hazırladığı araçlara, uzman yönergelerine ve resmi belgelere sahip olacaksınız. Microsoft Windows CE Programmer' s Guide, Microsoft Windows CE Communications Guide, Microsoft Windows CE Device Driver Kit ve Microsoft Windows CE User Interface Services Guide da dahil olmak üzere, bu özlü, modüler işletim sistemini sonraki kuşak akıllı uygulamalar ve mobil aygıtlar için programlamakta gerekli her şeyi bulacaksınız. Palm dediğimiz küçük el bilgisayarları için hazırlanmış bir işletim sistemidir.

NOVELL NETWAREV






Novell bir işletim sistemidir. Birden çok bilgisayarın bir ağ oluşturmasını sağlar. Netware işletim sistemi ağ içinde hizmet birimi olarak adlandırılan büyük kapasiteli sabit diski ve hızlı bir işlemcisi olan bir bilgisayara kurulur. İş istasyonlarının, ağa katılmaları ise çok kolaydır.

1982 senesinde, Orem’ de küçük bir ofiste Utah, Ray Noorda, Judith Clarke, Craig Burton ve Superset adlı firmadan gelen programcılar PC ağının nasıl olabileceğini önceden gördüler. O zamanlar, Corvus Systems gibi temel olarak hard disk satan firmalar ile rekabet halindeydiler, fakat Novell en baştan birleşik bilgisayar sistemleri için yazılım üretmeye yöneldi.

Novell orijinal olarak Motorola, işlemcisi üzerinde çalışmak üzere geliştirildi. Ancak daha sonra Novell’ in stratejileri aslında tek kullanıcı için geliştirilmiş olan 8088 Intel mikro işlemcilerinde de çalışmayı sağla***** gelecekte daha yaygın olmayı amaçlıyordu. Novell kullanıcıya, DOS ortamını kullanırken kolayca netware ağ ortamına geçecek biçimde bir ara birim sağla*****, Netware’ in kişisel bilgisayarlarla kurulabilecek Yerel Bilgisayar Ağlarına yaygın olarak kurulmasını sağladı.

Zor anlarda ve çabucak kazanç elde etmek için finansörlerin Noorda üzerinde baskı oluştuğu zamanlarda, Noorda yazılımı, sistem araçlarını ve desteği daha uzun vadeli sağlamak için Novell’ i yönlendirmeye devam etti. NetWare üzerinde şu ana kadar en az sekiz defa büyük değişiklikler yapılmıştır ve şu anda 400,000 Lan üzerinden 4,000,000 kişiye hizmet vermektedir.

NetWare ürün ailesi PC-tabanlı ağ işletim sistemlerine dört kilometre taşı yerleştirmiştir.
<LI class=MsoNormal style="TEXT-ALIGN: justify">Novell gerçek anlamda dosya paylaşımı için ilk ağ işletin sistemini geliştirendir. <LI class=MsoNormal style="TEXT-ALIGN: justify">Novell, SFT (System Fault Tolerant) NetWare ile güvenirliliği arttırmıştır. <LI class=MsoNormal style="TEXT-ALIGN: justify">Novell, TTS (Transaction Tracking System) disk aynalama ile verinin bütünlüğünü sağlar. Ayrıca, uzun süre kullanılmayan dosyaları otomatik olarak sıkıştırır ve diskte fazla yer kaplamasını önler. Bu dosyaları tekrar kullanacağımız zaman otomatik olarak açar ve biz farkına varmadan kullanırız.
Novell OPT’ yi (Open Protocol Technology) sunmuştur. Bütün NetWare hizmetleri için protokolden bağımsız mimari sağla*****, Netware heterojen bağlanmaları destekler.
1991 yılının başına kadar, Novell’ in ELS (Entry Level System) NetWare ürünleri küçük bir ağa ihtiyacı olan organizasyonlara çözümler sundu. O zamanlar, firma ELS NetWare’ i bıraktı ve birkaç ay sonra NetWare Lite adlı yeni, tamamen farklı bir ürün ortaya çıkardı. Lite 1993 yılında Personal NetWare’ le değiştirildi. Personal NetWare DOS veya Windows üzerinde çalışan eşitler arası dosya ve yazıcı paylaşımına izin veren modern bir ağ ürünüdür.

Daha önce Advenced NetWare 286 olarak bilinen NetWare 2.X orta-sınıf ağları (100 kullanıcıya kadar) ve ağlar arası yönlendirme hizmetlerini destekler, Dünya çapında binlerce dağıtıcıda yüklü olmasına rağmen Novell NetWare 2.X’ i artık doğrudan desteklemez. Daha önce Advanced NetWare 386 olarak bilinen NetWare 3.X daha önceki NetWare uygulamalarına ek olarak endüstriye ağ uygulamalarının geliştirilebilmesi için gerekli platformu sağlar. NetWare 2.X ve 3.X’ in yüksek performanslı disk önbellekleme (‘elevator seeking’ ve diğer tekniklerle) çok iyi ve güvenli çok çeşitli ağ adaptörlerini kulanabilme yetenekleri gibi ortak özellikleri vardır.

NetWare 4.X ve NetWare’ in Unix uyarlamaları gibi diğer ürünler firmadaki devrimin bir göstergesidir. Novell yapılarının, bir düzeni yada aşağı yukarı o sayıda düğümleri olduğunu gösteren bazı istatistiki bilgilere rağmen, Novell hızlı büyümeler için plan yapmaktadır. Novell uluslar arası bağlantılar arasında yapılan olan yüzlerce dağıtıcıya sahip büyük ağlar için tasarlanmış birçok özellikler içerir.
Netware işletim sistemi, C dili ile yazılmıştır. Bu özelliği nedeniyle Novell Netware yazılımı, taşınabilir(portable) bir programdır ve beraberinde birçok işletim sisteminin de çalışmasına olanak sağlar (yani, birçok işletim sistemini destekler). Bunlar Windows NT DOS, UNIX, OS/2 işletim sistemleridir.

Kısaca, Novell firması 1983 yılında kurulmuştur. Firmanın amacı kişisel bilgisayarlar arasındaki ağlar için yazılım ürünleri geliştirmektir. Novell’ in önerdiği ağ birçok sistemi, küçük bir yerel ağdan büyük bir bilgisayar ağına kadar da her türlü yerleşim düzenini desteklemektir, ilk gerçek dosya paylaşım sistemini geliştiren ve kullanan ağ işletim sistemdir. Yüksek hata toleransı, disk çiftleme ve aynalama gibi gelişmiş özelliklere sahiptir. Novell Netware dünyada kullanılan en yaygın işletim sistemlerinden biri olma özelliğini sürdürmektedir. En eski ağ işletim sistemlerinden birisi olması sayesinde pek çok ürün, donanım ve yazılım Novell ile uyumlu çalışabilmektedir. Netware’ de kullanılan “paket patlama” modu ile 512 byte’ lık paket sınırı aşılmıştır ve bu da performansı oldukça etkilemektedir. Kullanıcıların ve uygulama geliştirenlerin bir ağ işletim sisteminden isteyebilecekleri her şey Netware’ de vardır. Kullanıcılar için, dosya sistemi hızlı, güvenilir ve geniştir. Sistemi hem kullanıcı sayısı açısından hem de dosya dağıtıcı sayısı açısından geliştirebilirsiniz. Netware programcılara, gelecek kuşak dağıtıcı uygulamaları geliştirebilmeleri için gerekli platformu ve araçları sağlar. Şu anda son sürüm olan NetWare 5.x’ in özellikleri; genel isimlendirme, aktif güvenlik, Windows entegrasyonu, paket patlama modu sayesinde ağ işletim sistemlerinde iddialı bir yere sahiptir.

Versiyonlarından da (sürümlerinden) bahsedecek olursak, Netware Lite, Netware v2.2, Netware v3.11 ve 3.12, Netware v4.01, Netware v4.2 ve Netware v5.1 şeklinde gitmektedir. Microsoft Windows Ürünlerindeki ve Linux’ daki gelişmeler sebebi ile eski güncelliğini kaybetmeye başlamıştır. Grafik arayüzü (görsel görünüm), kullandığımız windows görünümünde olmadığından kullanıcılar tarafından fazla sevilmemektedir. Aşağıda Novell versiyonlarının çıktığı tarihte en çok tutulan versiyonları görülmektedir.


Netware Lite
Netware v2.X
Netware v3.11 ve 3.12
Netware v4.01
Netware v4.2
Netware v5.1 ...

LiNUX








Linux , serbestçe dağıtılabilen, çok görevli, çok kullanıcılı UNIX işletim sistemi, türevidir. Linux, İnternet üzerinde ilgili ve meraklı birçok kişi tarafından ortak olarak geliştirilmekte olan ve başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere birçok platformda çalışabilen ve herhangi bir maliyeti olmayan bir işletim sistemidir.

UNIX 70' li yılların ortalarında büyük bilgisayarlar üzerinde çok kullanıcılı bir işletim sistemi olarak geliştirilmiştir. Zaman içerisinde yayılmış ve birçok türevi ortaya çıkmıştır. UNIX ismi UNIX Research Laboratories INC şirketinin tescilli markası olduğundan dolayı birçok şirket, aynı temele dayanan işletim sistemleri için değişik isimler kullana gelmişlerdir.

Örnek olarak;
Hewlett-Packard; HP-UX
IBM ; AIX
Sun Microsystems; SunOS gibi.
Bugün kişisel bilgisayarlardan süper bilgisayarlara kadar birçok bilgisayar için yazılmış bulunan UNIX türevleri mevcuttur. Ne var ki, bu türevlerin çoğu gelişimi belirli bir noktada durmuş ve yüksek fiyatla satılan ticari yazılımlardır.

Linux, temel olarak Finlandiya Üniversitesin’ de öğrenci olan Linus Torvalds 'ın ve internet üzerinde, meraklı bir çok yazılımcının katkıları ile geliştirilmiştir. Linux, gelişimi açık bir şekilde yapılmaktadır. Bunun anlamı, işletim sisteminin her aşaması açık olarak İnternet üzerinde yayınlanmakta, dünyanın dört bir yanında kullanıcılar tarafından test edilmekte, hataları ve eksiklikleri tespit edilerek düzeltilmekte ve geliştirilmektedir. Zaman zaman bu deneme aşamaları belirli bir noktada durdurulur ve güvenilir bir işletim sistemi sunulup, geliştirme için ayrı bir seriye devam edilir. Geliştirmede yer alan bu açıklık Linux' un en büyük avantajlarından biridir. Gelişimi evrimseldir, hatalar anında kullanıcılar tarafından tespit edilip rapor edilmekte ve birçok kişinin katkısıyla düzeltilmektedir. Bazı işletim sistemi sürümleri, saatler içerisinde güncellenebilmektedir.

Linux, Andy Tannenbaum tarafından geliştirilmiş olan Minix işletim sisteminden esinlenilmiştir. Linus Torvalds, boş zamanlarında Minix' ten daha iyi bir işletim sistemi yaratmak düşüncesiyle 1991 Ağustos sonlarında ilk çalışan Linux çekirdeğini oluşturdu. 5 Ekim 1991 tarihinde 0.02 sürümü Linux ilk defa tanıtıldı. Linus, comp.os.minix haber grubuna gönderdiği yazıda yeni bir işletim sistemi geliştirmekte olduğunu ve ilgilenen herkesin yardımını beklediğini yazmıştı. İşletim sisteminin, çekirdeği için verilen numaralar kısa sürede bir standart kazandı. a.x.y seklinde belirtilen çekirdek türevlerinde y bulunulan seviyeyi, x gelişim aşamasını göstermektedir. Tek sayılı x' ler geliştirme aşamalarını çift sayılı x' ler ise güvenilir Linux çekirdeklerini göstermektedirler. a ise değişik Linux sürümlerini belirtir. Bu yazının hazırlandığı Ocak 1998 içerisinde en son güvenilir (kararlı) Linux çekirdeği 2.0.33, en son gelişim aşamasındaki çekirdek ise 2.1.79'dur.

Linux, gerçekten son yıllarda hızlı bir gelişme göstermiş, çeşitli ülkelerden birçok kullanıcıya erişmiş ve yazılım desteği günden güne artmıştır. Değişik kuruluşlar Linux sistemi ve uygulama yazılımlarını bir araya getirerek dağıtımlar oluşturmuşlar ve kullanımını yaygınlaştırmışlardır.

a) Avantajları


UNIX, işletim sistemine sahip bir bilgisayar kullanmak istiyorsanız ve bu işletim sisteminde platforma bağımlı bir yazılım kullanmıyorsanız, Linux ideal bir çözümdür. Linux ücretsizdir. Sadece işletim sisteminin maliyeti açısından değil, verdiği performans için ihtiyaç duyduğu donanım açısından da çok ucuzdur. Üstüne üstlük çok kullanılan ve bol yedek parçası bulunan bir platform altında çalıştığı için belirli bir Linux sisteminin performansını artırmak için yapılması gereken yatırım, başka bir UNIX iş istasyonunu aynı oranda geliştirmek için gereken yatırıma göre çok düşüktür. Fakat şirketler bazında Linux' un bedava bir işletim sistemi olması genelde göz ardı edilir.

Bir Linux makine, bu sayede sadece işletim sistemi açısından değil donanım olarak da ucuza gelmektedir. Linux, hızla geliştirilmektedir. Bu gelişimin en büyük yararı, eksikliklerin, kullanıcıların talepleri ve çabaları sonucunda hızla giderilmesidir. Linux diğer tüm işletim sistemlerine göre belirli bir donanım için daha hızlı destek verebilmektedir.

Linux, çok değişik donanımlar ve servisler için özel olarak hazırlanır. İşletim sisteminin temelini oluşturan çekirdek, kullanıcı tarafından da derlenebildiği için, bu derleme sırasında sadece kullanım amacına yönelik alt programlarla donatılır. Bu genel olarak daha sistemin performansını artırmaktadır. (Yani, SCSI donanımınız yoksa çekirdeğinizde SCSI ile ilgili alt programlara yer vermezsiniz)

b) Dezavantajları


Linux' un serbestçe dağıtılıyor olması bir çok kişinin, bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır. Ciddi bir şey olsa, “bedava olmazdı!” kanısı oldukça yaygındır.

Linux' un sürekli gelişiyor olması en büyük dezavantajlarından biridir. Henüz tüm ihtiyaçlara cevap vermemesi (hala Windows 95/98/ME programlarının bazılarını çalıştıramıyor), gelişimin bazı aşamalarında top yekin değişiklikler yapılması, gelişimi takip etmek için bazen sürekli yenileme yapılması, birçok kullanıcının bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır.

Linux, herhangi bir ticari destek altında gelişmemektedir. Bunun en büyük yararı işletim sisteminin, ticari kaygılar taşımamasıdır. Ancak bunun yanı sıra diğer işletim sistemlerinde olan teknik destek, dağıtım ve dokümantasyon alanlarında eksikleri vardır. Özellikle teknik destek eksikliği, anahtar teslim çözümlere alışmış kullanıcıların çokluğu Linux kullanıcılarının sayısını sınırlayan temel faktörler olmuşlardır.

Bu konudaki eksikliği gidermek için, çeşitli gönüllü kuruluşlar, kullanıcı grupları oluşmuştur. Zamanla Linux, teknik desteği ticari bir konu olarak ortaya çıkmıştır. Şu anda tüm Dünya’ da Linux çözümleri konusunda teknik destek veren, danışmanlar bulunmaktadır.

Linux işletim sistemini geliştirenlerin, ticari kaygılar gütmemeleri bazı ticari yazılımların, Linux üzerinde gelişmemesine sebep olmuştur. Linux üzerinde, belirli konularda diğer işletim sistemlerinden aşağı kalmayan yazılımlar bulunmasına rağmen (mesela, Star Office) , belirli bazı konularda çok zayıf kalmıştır (mesela oyunlar).

Linux, üzerinde yer alan çözümlerin hepsi, basit kullanıcıların rahatça kullanabileceği düzeyde değildir. Bazı çözümler, kullanıcıların belirli bir yazılım ve işletim sistemi bilgisine sahip olmalarını gerektirmektedir.

Sonuç olarak, diğer işletim sistemleri ile yapamadığımız birçok uygulamayı, Linux sayesinde gerçekleştirebilirsiniz ve belirli bir donanım ile gösterdiği performansın bir çok işletim sisteminin üzerinde olduğunu söyleyebiliriz. Ne var ki, her uygulama için Linux' un ideal bir çözüm olarak ortaya çıkmadığının bilincinde olmak gerekir. Ama ilerleyen senelerde üzerinde geliştirilen uygulama yazılımları daha çok kişiyi başka işletim sistemleri kullanmaktan vazgeçirecektir.



c) Yazılım Özellikleri


Bir işletim sistemi, ne kadar mükemmel olursa olsun, uygulama yazılımlarının çokluğu ve kalitesi ile varolabilir. Herhangi bir Linux dağıtımı içerisinde, değişik amaçlara hizmet eden birçok yazılım bulunmaktadır. Ancak her geçen gün bu dağıtımlar da yer almayan yeni yeni yazılımlar çıkmaktadır.

Linux' a özel veya Linux üzerinde geliştirilen yazılımların bazılarını internet sitelerinden bulmak mümkündür. Birkaçı elektronik devre tasarım yazılımları, oyun programları gibi birçok değişik yazılım bulunmaktadır. Programcılık ile uğraşan kimseler için de bir sürü imkan sağlayan Linux üzerinde C, C++, Fortran, Java, Pascal, Ada, Perl, Tcl/Tk, ve diğer derleyicileri, bunların dışında editörler, hata ayıklayıcıları bulunmaktadır.

Linux' un bu denli sevilmesi ve yaygınlaşması çeşitli şirketlerin (Macintosh, Sun, IBM gibi) Linux üzerinde çalışan ticari yazılımlar geliştirmesine yol açmıştır.

Linux' un hem konsolda (text) hem de grafik arabirimi olan X-window' da Türkçe desteği vardır. Söz konusu desteğin daha da yaygınlaştırılması ve genelleştirilmesi için çalışmalar devam etmektedir. Türkiye Linux Kullanıcıları Grubu tarafından yürütülen, Türkçe Linux Dağıtımı Projesi - TüLiDaP dahilinde TURKUAZ ortaya çıktı. Turkuaz, LINUX işletim sistemi üzerinde geliştirilen programların tüm Türkçe desteğini bir araya getirmeyi ve bir dağıtım halinde sunmayı amaçlamaktadır.

Diğer işletim sistemlerine belirgin avantajları vardır. Son örnek olarak Aralık 1997' de Pentium tabanlı işlemcilerde, işlemciye bir makine dilinde bir dizi komut gönderildiğinde makinenin çöktüğü açığa çıktı. Bu hatanın yaması Linux işletim sistemleri için 1 hafta gibi kısa bir sürede yazıldı. Fakat, diğer işletim sistemleri için yamalar hala yapılmış değil.

Linux, dizayn aşamasından bu yana hep birden çok kullanıcıyı desteklemek amacıyla yazılmış ve buna göre programlanmıştır ve birden çok görevin, aynı anda yapılmasına olanak veren bir işletim sistemdir.

d) Shell Kavramı


Shell (kabuk), bilgisayar ile kullanıcı arasında bağlantıyı sağlayan ve Unix’ in bir parçası olan bir kavramdır. Girilen komutları bilgisayara iletir ve sonuçları kullanıcıya iletir. (DOS işletim sistemindeki Command.com gibi düşünülebilir)


e) Sistem Gereksinimi


Linux İşletim Sistemi, 8 MB gerçek bellek, 16 MB’ ı swap olmak üzere, toplam 24 MB’ lık hafıza alanında rahatlıkla gerçekleştirir. (Hatta bu belleğin, yarısın da bile çalışabilir)

f) Linux Çekirdeği (Kernel)


Çekirdek, kısaca Linux işletim sisteminde tüm hayati işlemlerden sorumlu olan yönetim kademesidir. (DOS’ taki Command.com gibi düşünülebilir.

Linux' un çekirdeği bir bakıma sistemin beyni sayılır. Dünya üzerindeki dağıtımların hepsi (Mandrake, Red Hat, Caldera gibi) aynı çekirdeği kullanır, tek değişen şey dosya ve dizin yapısı, dağıtıma giren belgeler, paketler vs' dir.

Çekirdek, sistemin düzgün çalışmasından, bilgisayar kaynaklarının düzenlenmesinden, kullanıcılarının görevlerinin sırayla yapılmasından, bellek denetiminden, yan birimlerin (CD-ROM, teyp, disket sürücü vb) çalışmasından ve benzeri işlemlerden sorumludur.

Aslında Linux, pek çok kullanıcının kafasına masaüstüyle, uygulama yazılımlarıyla, sunucu programlarıyla komple bir işletim sistemi olarak girmiş durumda. Ancak durum bundan biraz farklı. Linux, sistemin yönetimini ele alan çekirdeğin (kernel) adına veriliyor. Derlenmiş hali yaklaşık 500Kb tutan çekirdek, kaynak kodlarıyla sıkıştırılmış halde 20Mb'dan fazla yer kaplıyor. Bu kadar alanda tüm donanım sürücüleri de bulunuyor.

g) Root



Sistemdeki en yetkili kullanıcı, bir başka deyişle sistemin imparatoru. Linux işletim sistemini yönetmek için root kullanıcısı parolasına gerek vardır. Genellikle ağ servisleri, sistem servisleri, kullanıcı açma ve kapama, yedekleme yapma için tüm işlemler root kullanıcısının görevidir ve sistemin tüm sorumluluğu da bu kullanıcıdadır.



h) GNU


Linux projesinin, bugünkü başarısının en büyük nedenlerinden birisi Özgür Yazılım Vakfı (Free Software Foundation - FSF) tarafından hamiliği yapılan GNU projesidir. GNU projesi kapsamında yüksek kalitede bir çok geliştirme ve uygulama yazılımı açık kaynak kodu ile birlikte özgürce dağıtılmaktadır. Bu bağlamda, Linux işletim sisteminin, yalnızca çekirdeğini oluşturmaktadır. Sistemin tüm diğer bileşenleri, GNU vb. kaynaklardan sağlanan özgür yazılım ürünlerinden oluşmaktadır.


Linux, çekirdeği (kernel) Linux B. Torvalds tarafından GPL (General Public License) altında tescillenmiştir. Her isteyen kendi kopyasını yapabilir, satabilir, başkalarına dağıtabilir.



WINDOWS EXPERIENCE (Windows XP)







Windows, 3.1 sürümünden 95’ e geçişte olduğu gibi köklü bir değişim geçirdi. Windows artık daha stabil, daha eğlenceli ve daha güvenli.

Microsoft’ un yeni işletim sistemi Windows XP kullanıcılara yeni bir dünyanın kapısını aralayacak. İsimdeki XP kısaltması Türkçe karşılığı “Deneyim” olan Experience sözcüğünü temsil ediyor. XP’ nin ilk olarak sadece 32 Bit’ lik Home Edition ve 32 ile 64 Bit seçenekleri olan Professional versiyonları bulunmaktadır. Henüz piyasaya çıkış ismi kesin olmayan 32 ve 64 Bit’ lik sunucu versiyonları ise halen Whistler kod ismi altında çalışıyorlar.

Kullanıcılara yepyeni bir dünyanın kapılarını aralayan Windows XP Web bağlantıları ile Microsoft’ un NET’ e giden yolunda en önemli adımı oluşturuyor. Zaten kullanıcı tabanlı bir işletim sistemi olan Windows XP sunduğu bir çok yeni fonksiyon ve entegre araçlar ile, çoğu zaman her hangi bir ticari programa gerek kalmadan kullanıcıların hemen hemen tüm isteklerini karşılıyor.

Windows XP ile beraber Windows 2000’ den bilinen versiyonlara (Professional Server, Advanced Server) yeni bir tane daha ekleniyor, Home Edition. Bu, şu ana kadar ki Windows 9x/Me kullanıcılarına NT çekirdeğinin güvenliğini sunacak. Böylece, güvenli NT çekirdeğinde oyunlar, çoklu ortam ve geniş bir donanım desteği yelpazesi ile, ev kullanıcılarının tüm ihtiyaçları stabil bir ortamda karşılanacak. Microsoft, Windows XP ile aynı temel platform üzerinde farklı kullanıcı gruplarının isteklerini en iyi şekilde karşılamayı hedefliyor. Aslında Windows XP’ nin Home ve Professional Edition sürümleri arasında oldukça büyük farklarda mevcuttur. Home Edition’ ın 64 Bit’ lik versiyonu bulunmayacak ve SMP (Symetric Multi Processing) gibi özelliklere de sahip değil. Ayrıca bu versiyonun bir Domain’ e bağlanamayacak olması da firmaların masa üstlerinde Professional sürümünü kullanmalarını gerektirecek.

ve Vista..

--------------------------------------------------------------------------------



Şirket/geliştirici: Microsoft
IS Ailesi: Microsoft Windows
Kaynak Modeli: Kapalı Kaynak
Son kararlı sürüm: 6.0(Yapı 6000) / 30 Haziran 2007
Desteklenen Platformlar: PC,MAC
Çekirdek type: Hybrid
Lisans: MS EULA


Windows Vista, kişisel bilgisayarlar için geliştirilen Microsoft Windows işletim sistemleri ailesinin son üyesidir. 22 Temmuz 2005'te gerçek adı duyurulmadan önce Longhorn' kod adıyla tanınıyordu. Windows Vista 30 Ocak 2007'de dünya çapında piyasaya sürülmüştür.

Tarihçesi
Windows Vista, kişisel bilgisayarlarda, dizüstü bilgisayarlarda ve media center PC'lerde kullanılan Microsoft Windows adlı grafiksel işletim sistemi serisinin en son ürünüdür. Vista, 25 Temmuz 2005'te yapılan resmi açıklamadan önce Longhorn kod adıyla tanınıyordu. 8 Kasım 2006'da Windows Vista'nın geliştirilmesi tamamlanmış sistem üreticilerine dağıtılmıştır. Kasım 2006 itibariyle bazı sürümler toplu lisans müşterilerinin, MSDN ve TechNet abonelerinin erişimine açılmıştır. Microsoft son kullanıcılar için Vista'nın dünya çapında çıkış tarihini 30 Ocak 2007 olarak açıklamıştır. Windows XP'nin çıkışından sonradaki bu beş yılık ara, temel Windows sürümlerinin çıkışı arasındaki en uzun zaman aralığıdır.
Özellikleri
Microsoft'a göre Windows Vista, güncellenmiş grafiksel kullanıcı arabirimi ve Windows Aero adlı görsel stili başta olmak üzere yüzlerce yeni özellik, geliştirilmiş arama özellikleri, Windows DVD Maker gibi yeni çokluortam oluşturma araçları ve tamamı yeniden tasarlanmış ağ, ses, yazdırma ve görüntüleme alt sistemleri içermektedir. Vista ayrıca peer-to-peer teknolojisi sayesinde bir ev ağındaki makineler arasında iletişim düzeyici arttırarak bilgisayarlar ve aygıtlar arasında dosya ve sayısal medya paylaşımını kolaylaştırmayı hedeflemektedir. Vista, geliştiriciler için geleneksel Windows API'ı kullanarak yüksek kaliteli uygulamalar yazmayı oldukça kolaylaştırmayı hedefleyen .NET Çatısı'nın 3.0 sürümünü sunmaktadır.
Buna rağmen, Microsoft'un Vista için belirlediği birincil hedef, Windows işletim sisteminin güvenlik durumunu geliştirmek olmuştur. Windows XP'nin 9ve öncüllerinin en çok eleştirilen yanı güvenlik açıkları ve zararlı yazılımlara, virüslere ve tampon bellek taşmalarına karşı zayıf oluşuydu.
Vista'nın Yarattığı Tepki
Geliştirilmesi sırasında Vista çeşitli gruplar tarafından birçok negatif eleştirinin hedefi oldu. Windows Vista eleştirileri arasında geliştirme süresinin sürekli uzaması, kısıtlayıcı lisans şartları, dijital medyaların kopyalanmasını önlemeye yönelik yeni Sayısal Hak Yönetimi teknolojisilerinin sisteme dahil edilmesi ve Kullanıcı Hesap Denetimi gibi yeni özelliklerinin kullanışsızlığı yer aldı. Ayrıca pek çok kişi tarafından Microsoft, Apple'ın fikirlerini çalmakla suçlandı.
Yenilikleri
Son Kullanıcılar İçin Yenilikler
* Windows Aero, Windows'un yeni donanımsal kullanıcı grafik arayüzü olan Aero, beraberinde pek çok yerde saydamlık ve çeşitli efektler getirerek temiz ve kullanışlı tasarım ortaya koymaktadır.
* Windows Gezgini, yeni versiyonuyla organizasyon,yönlendirme ve arama işlevlerinde XP'ye göre çok daha kullanışlı hale getirilmiştir. Sol tarafa yeni olarak eklenen favori bağlantılar sütunu, temel bağlantıları görüntüleyerek bu dizinlere kolay erişim sağlar.
* Windows Kabuğu (Shell), Ekranın sağ alt köşesindeki başlat yazısı yerini bir Windows simgesine bırakmıştır.
* Windows Araması Start Menu ve Windows Gezgini'ne eklenen arama kutucukları ile bilgisayardaki belgeler ve e-postalara ulaşmak kolaylaşmıştır.
* Sidebar Ekranın herhangi bir tarafına yerleştirilebilen ve Gadgets adı ile anılan küçük uygulamaların bulunduğu çubuktur.
* IE 7 uzun zamandır pek çok web tarayıcıda görülen sekmeli tarama, RSS ve Arama Kutusu'nun yanı sıra yenilikçi bir arayüz ve Phising filtresi gibi güvenlik araçlarıyla gelmektedir.
* Windows Media Player 11 gelişmiş bir arayüzün yanı sıra XBOX 360 uyumu ve müzik listelerini internetten paylaşabilme gibi özelliklerle gelmektedir.
* Windows Mail Outlook Express'in yerini almıştır. IE 7 gibi phising filtresi içerir.
* Windows Takvim yeni bir takvim ve ajanda uygulaması.
* Windows Fotoğraf Galerisi yeni bir fotoğraf galerisi uygulaması. Dijital Kamerlardan görüntü alabilir ve slideshow'lar oluşturabilir.
* Windows Media Center daha önce XP Media Center Edition ile gelen özellikleri içermektedir, Home Premium ve Ultimate sürümüyle gelmektedir.
* Önceki Sürümler Herhangi bir dosyaya yapılan değişiklikleri gösterme ve bunları geri alma imkanı sunar.
* Konuşma Algılama Vista'ya dahil edilen bu özellik başta ingilizce olmak üzere pek çok dili desteklemektedir.
* Ebeveyn Kontrolü Ebeveynlerin çocukların bilgisayar erişimini kısıtlamasına olanak sağlar.
* Windows Meeting Space NetMeeting'in yerini almıştır
* Windos Mobility Center bilgisayarın çözünürlük, ses, pil seviyesi gibi özelliklerinin kontrolünü kolaylaştırmak amacıyla yapılmıştır.
Güvenlik
* User Account Control Windows XP'de tam yetkili kullanıcı hesaplarının yarattığı güvenlik risklerinden sonra geliştirilen , pek çok işlemde işlemin gerçekleşmesi için parola soranmantık olarakUnix'teki root'a benzer bir yapıdır.
* Windows Defender malware benzeri yazılımları temizler.
* BitLocker Enterprise ve Ultimate sürümleriyle gelen bir disk şifreleme uygulaması.
* Windows Güvenlik Duvarı Güncellemeden geçirilmiştir.
Sürümleri
Windows Vista'nın farklı kullanım amaçlarına yönelik olarak tasarlanmış sürümleri mevcuttur.
Vista Starter
Vista Starter, bilgisayarla ilk defa tanışacak veya bilgisayarla sınırlı deneyimi olan kullanıcılara, internet, mesajlaşma, müzik, resim ve diğer işlevlerde yeterli bir deneyim sunan Türkiye'de de satılacak olan sürüm.
Vista Home Basic
Vista Home Basic, en temel Vista sürümüdür. Bu sürümde yeni kullanıcı arayüzü "Aero" ve bazı ses, video işlevleri eksiktir. "Home Basic" gelişmiş multimedya ve eğlence özelliklerini aramayan kullanıcılar için güvenli bir bilgisayar deneyimi sunmaktadır.
Vista Home Premium
Vista Home Premium, "Windows XP Home" ile karşılaştırılabilir. "Aero" arayüzüne, veri yedekleme yazılımına, "Windows DVD Maker" kayıt programına ve "Media Center" yazılımına sahiptir.
Vista Business
Vista Business, Home sürümlerinden farklı olarak daha iyi güvenlik işlevleri ve etki alanlarına bağlanma imkânı sunuyor. Vista Business, işyerleri tavsiye edilen Windows Vista sürümüdür.
Vista Ultimate
Vista Ultimate, "Home" ve "Business" sürümlerini birleştiren üst sürümdür.
Vista Enterprise
Vista Enterprise, büyük şirketlere yönelik olarak hazırlanmış Vista sürümüdür. Sadece kurumsal kullanıcılara sunulan, yazılım güvencesi paketiyle gelen bir sürümdür. Business sürümünden farklı olarak Bitlocker veri koruması, çoklu dil desteği, Virtual PC yazılımı ve Unix tabanlı yazılımların çalışmasını sağlayan SUA yazılımından oluşmaktadır.

Donanım gereksinimleri
Microsoft'a göre Windows Vista'yı çalıştırabilecek bilgisayarlar Vista Uyumlu (Vista Capable) ve Vista Premium Sürümüne Hazır (Vista Premium Ready) olarak sınıflandırılmaktadır. Vista Uyumlu veya dengi bir bilgisayarın en az 800 MHz işlemci, 512 MB RAM ve DirectX 9 destekli bir ekran kartına sahip olması gerekir. Vista Uyumlu PC'ler Aero kullanıcı arabirimi de dahil olmak üzere gelişmiş Vista grafiklerini destekler. Vista Premium Sürümüne Hazır bir bilgisayar en az 1.0 GHz işlemci, 1 GB sistem belleği, yeni Windows Görüntü Sürücüsü Modeli'ni destekleyen ve en az 128 MB bellekli bir ekran kartı gerektirir ve Vista'nın üst düzey özelliklerini destekler. Microsoft, bir bilgisayarın Vista'yı çalıştırabilme yeteneğini ölçen Windows Vista Yükseltme Danışmanı adlı bir yazılımı da Windows XP ve Windows Vista kullanıcılarına sunmaktadır. [1]

Microsoft'un web sitesinde bazı Vista uyumlu donanımlar listelenmektedir. Belirttikleri Vista Premium Sürümüne Hazır dizüstü bilgisayarlarda Intel Core 2 Duo T5500 veya üzeri işlemci ve 1 GB bellek bulunmaktadır.

alıntıdır