webmaster
 
Cevapla
14-06-2011 11:54:37
 

Auguste Comte

1814 yılında girdiği Ecole Polytecnnique'i bitirdikten sonra matematik öğretmenliği yapmaya başlayan Auguste Comte, "ideologlar" diye bilinen düşünürlere, onlar aracılığıyla da bütün XVIII. yy'a bağlandı; Condorcet ve Destutt de Tracy'yı örnek aldı; Saint-Simon'un görüşlerinin etkisi altında kaldı. Akılcı bir matematikçi olarak, Diderot ve arkadaşlarının yayımladığı Ansiklope+di'den esinlenip, metafiziğe ve ilk nedenlerin araştırılmasına karşı tepki gösterdi.Fransız Devrimi'yle doruk noktasına ulaşan çağının bunalımını gören ve Ortaçağ'ın organik özelliğine hayranlık duyan Comte, kargaşalı ve yanıltıcı düşünce özgürlüğünün yerine geçecek yeni bir manevi gücün ortaya çıkmasını özlüyordu. Bu manevi gücü, bilim yüklenecek ve kendi de örgütlenmek koşuluyla, toplumu örgütleyecekti.

POZİTİVİST FELSEFE

1830-1842 yılları arasında Cours de philosophie positive (Pozitif Felsefe Dersleri) adlı yapıtını yayımlayan ve pozitivist okulun kurucusu olan Auguste Comte'a göre; olayları ve gerçekleri açıklayabilmek için insan düşüncesi, her toplumda, her bireyde, zorunlu olarak üç evreden geçer.

1. Tanrıbilimsel (teolojik) evre: Bu evrede olaylar, bazı güçler ve iradelerle (önce fetişizm, sonra çoktanrıcılık ve tektanrıcılık) açıklanır. Ama bu evrede bile, pozitivist bir temel vardır: Bazı olaylar güçlerle açıklanmaz (sözgelimi, yerçekimi tanrısı hiçbir zaman söz konusu olmamıştır); açıklama ilkesi olarak kullanılan güçlerin sayısı, zaman içinde azalır.

2. Metafizik evre: Bu evrede olaylar, kendileri de açıklanamayan soyut gerçeklerle (afyonun uyutucu gücü gibi) açıklanır.

3. Pozitif evre: Bu evrede, olaylar, yasalarla, yani ilk ve son nedenlerle değil, söz konusu nedenlerin tümünü birleştiren değişmez bağıntılarla açıklanır. Pozitif evrede, insan düşüncesi, düşgücünü sürekli olarak gözleme bağımlı kılar; "niçin" açıklamanın (en derin nedenler, büyük varsayımlar) yerine, "nasıl"ı (doğal yasalar) açıklamaya yönelir. Ama insan düşüncesinin, boş bir bilgiçlik sergilemek uğruna olguları biriktirmekle yetindiğini sanmak yanlıştır. Olgular yalnızca, bilimin gerecidirler. Bilim, olguları tutarlı bir tümdengelim kuramı çerçevesi içinde birbirine bağlar ve akla uygun tahminler yapılmasını sağlar. Kör bir deneycilik (ampirizm, görgülcülük) ile serüvenci bir gizemcilik (mistisizm) arasında, pozitivizm, orta yolu salık verir. Bilimleri, her birinin özgüllüğünü göz önüne ala+rak, bir aşama sırası içine yerleştirir. Bilimler böylece, konularına göre, yalından karmaşığa doğru uzanırlar: Gökbilim; fizik; kimya; fizyoloji; Comte'un kurmak istediği toplumbilim.

NSANLIK AHLAKI VE DİNİ

1840 yıllarında ahlaksal, toplumsal, hattâ dinsel sorunlar, Auguste Comte'un düşüncesinde, bitim felsefesinden daha ağır basmaya başladı. Ona göre, yeni bir bitim olan toplumbilim, bir ahlaka, hattâ bir dine ulaştıracaktı. Ahlak toplumsaldı ve göz önüne aldığı iyilik, bilimin göz önüne aldığı doğrudan daha mutlak değildi. İyilik, yakınlık içgüdüsünü, bencil içgüdülere egemen kılmak ve toplumsallığın, bireysellikten ağır basmasını sağlamaktı. Hak ve hukuk kavramı, hem yanlış, hem de ahlaka aykırıydı, çünkü mutlak bir bireysellik anlayışına dayanıyordu. Pozitivist ahlakın ilkeleri, kaynak olarak sevgi ve temel olarak düzen, amaç olarak da ilerlemeydi (ilerleme, düzenin gelişmesi demekti). Bu ahlaka göre insanlık, en yüce gerçektir. En karmaşık bilimin araştırma konusu olan insanlık, 1845'ten sonra günden güne, en saygıdeğer gerçek, Büyük Varlık olarak görülmeye başlanmıştır: İnsanlık, bir hayvanbilim türünün art arda gelen üyelerinin toplamı değildir; hayvansal olmayan, düşüncenin içgüdü üstündeki egemenliğini sağlayan bir yaşam sürmüş kişilerin oluşturduğu bir topluluktur.

Eserleri:

ours de philosophie positive (Pozitif Felsefe Dersleri, 1830-1842); Discours sur l'esprit positif (Pozitif Anlayış Üstüne Konuşmalar, 1844); Le Systeme de politique positive (Pozitif Siyaset Sistemi, 1851-1854); Pozitivizmin ilmihali (Catechisme pozitiviste, 1852); Synthese subjective (Öznel Bireşim, 1856).

Bir önceki yazı Descartes hakkında bilgi vermektedir.

Cevapla

"Auguste Comte" konusu hakkında etiketler
aciklanir anlayis august auguste comte edebiyat edebiyatla edebiyatt evre evrede gorusleri ilgisi ilmihali konusmalar nasil nedir olaylar ozeti pozi pozitif pozitivizm Tanribilimsel Teolojik uzerine

Descartes Önceki | Sonraki Henri Bergson


Alakalı Diğer Yazılar


Saat: 07:42 - Webmaster Forumu - Rss - Arşiv
İletişim Bilgileri, Contact Us, Kullanım Sözleşmesi, Gizlilik