webmaster
 
Konu Kilitli
01-12-2011 23:59:54
 

Newton''un Hareket Kanunlari Nedir?

Devinime neden olan etkiler insanlari uzun süre ilgilendirmis ve bu konuda Galileo ve Newton zamana dek pek basarili sonuçlar elde edilmemisti. Galileo'dan önce filozoflar, bir cismi devindirebilmek için kesinlikle bir etkinin, yani bir kuvvetin gerektigini ileri sürmemisler ve kuvvetin olmadigi durumlarda bir cismin durmasi gerektigine inanmamislardi.

Gerçekten bir düzlem üzerinde bir cisim kaydirilmak istenirse,cismin kisa bir süre gittikten sonra yavaslayip durdugu gözlenir. Bugözlem dis bir kuvvet olamadigi sürece kaymanin olmadigi düsüncesinidestekler. Galileo yaptigi deneylerde bu inancin gerçek olmadiginigösterdi. Eger cisim ve onun üzerinde durdugu düzlen pürüzsüz halegetirilirse ve cisim yaglanirsa, cismin hizinin daha yavas azaldigi vecismin daha ileride durdugu gözlenir. Buna göre, cismin kaymasiyavaslatici, yani bütün sürtünmeler, ortadan kaldirilirsa, cismindegismez bir hizla yoluna bir dogru boyunca sonsuza degin devam sonucuçikar. Galileo'nun vardigi sonuç bu idi. Ona göre, bu cismin hizinidegistirmek için bir dis kuvvet gerekir; ama belli bir hizda gidencismin hizini koruyabilmesi için bir kuvvete gerek yoktur. Mesela birsandigi bir düzlemde ittigimiz durum için, ellimizin verdigi itmesandiga bir hiz kazandirir, fakat düzlem sandiga bir kuvvet uygulayarakonu yavaslatir ve durdurur. Her iki kuvvette hizda bir degisim, yanibir ivme olusturur. Iste Galileo'nun buldugu bu gerçegi, Galileo'nunöldügü gün dogan Isaac Newton bir evrensel yasa olarak 1686 da yazdigiPrinciria Matematika Philosoph Naturalis adli kitabinda ortaya koydu.



NEWTON'UN BIRINCI HAREKET KANUNU (EYLEMSIZLIK PRENSIBI)



Herhangibir cisim üzerine bir kuvvet etki etmiyorsa, yada etki eden kuvvetlerinbileskesi sifirsa, cisim durumunu degistirmez; yani duruyorsa durur,deviniyorsa yani hareket ediyorsa, devinimini bir dogru boyun devamettirir.



a) Duran bir cisme bir kuvvet etki etmedikçe cisim yinehareketsiz kalir. Bir cisme etki eden kuvvetlerin bileskesi sifir (R=0)ise, cisim o anki durumunu korur.

Bir cisim için net kuvvet 0 ise a = 0 olur.



b)Hareketli bir cisme bir kuvvet etki etmezse, cismin hizi ve yönüdegismez. Cisim hareket ediyorsa düzgün dogrusal yani sabit hizliolarak hareketine devam eder.



Disaridan uygulanan bir kuvvetinetkisinde olmayan bir cismin durgun halde kalir yani hareketsiz oluryada sabit bir hizla hareket eder. Hizin sabit olmasi dogal olarakivmenin sifir olmasini gerektirir.



Newton'un bu birinciyasasi gözlem çerçevelerini de tanimlar. Çünkü genel olarak bir cisminivmesi, yani hizindaki degisim belli bir gözlem çerçevesine göreölçülür. Birinci yasaya göre cismin çevresinde baska bir cisim yoksa,yani bir cisme belli bir kuvvet etki etmiyorsa, öyle gözlem çevreleribulabiliriz ki, cismin bu çerçevelerde ivmesi olmasin. Cisimlerinüzerine etki eden kuvvetlerin olmamasi durumunda cimlerin durumlarinikorumasi maddenin bir özelligi olarak alinir ve buna eylemsizlik denir.Newton'un birinci yasasina da çogu kez eylemsizlik yasasi denir vebunun geçerli oldugu gözlem çerçevelerine eylemsizlik gözlemçerçeveleri denir. Bu çerçeveler duragan yildizlara göre duran yadadüzgün degismez bir hizla giden gözlem çerçeveleridir.



Newton'unbirinci yasasinda görüldügü gibi, bir cismin durmasi veya degismez birhizla gitmesi arasinda fark yoktur. Buna göre, bir eylemsiz çerçevededurdugu gözlenen bir cisim, baska bir çerçeveden bakilinca degismez birhizla gider görünür. Her iki çerçeveye göre de cismin bir hizi yoktur.Her iki çerçeveye göre de hiz degismez. Buna göre her iki çerçevedekigözleyici de cismin üzerine bir kuvvet etkidigi yada, etki edenkuvvetlerin bileskesinin sifir oldugu bulunur.



NEWTON'UN IKINCI HAREKET KANUNU



Birinciyasadan biliyoruz ki, kuvvet olmadiginda cismin hizinda bir degisim,yani ivme söz konusu degildir. O halde kuvvet oldugunda, bir ivme yanibir hiz degisimi olmalidir. Kuvvet ile ivme arasindaki baglantiyibulabilmek için, önce ayni bir cisme degisik siddet ve dogrultudakuvvet uygulanip F ve a ölçülürse, sonrada farkli cisimlerle ayniölçmeler yapilirsa su sonuçlar elde edilir:



1) Bütün durumlardaivmenin dogrultusu kuvvetin dogrultusu yönünle aynidir.Bu sonuç, cisimbaslangiçta durgunda olsa, herhangi bir hizla belli dogrultuda gitse dedogrudur.

2) Belli bir cisim için kuvvetin siddetinin, ivmenin orani degismez kalmaktadir.



F/a=sabit



F= m . a esitliginde görüldügü gibi kütle, uygulanan kuvvete karsicismin kazanacagi ivmeye karsi koyan bir nicelik olarak ortayaçikmaktadir. Yani, ayni bir kuvvetle kütlesi küçük olan bir cisim dahabüyük bir ivme, kütlesi büyük olan bir cisim ise daha küçük bir ivmekazanir. Sözgelimi duran yada hiç degismeyen bir hizla giden otomobilin(~ 1500 kg) hizinda, saniyede 5 m/s lik bir hiz degisimi saglayabilmekiçin 7500 N luk bir kuvvet gerekirken, ayni hiz degisimini bir kamyonda(~2000 kg) saglayabilmek için 2500 N luk bir kuvvet gerekir. Bu yönüylekütle, devinime karsi koyan bir niceliktir; baska bir deyimle, ötelenmedevinimindeki degisime karsi koyar.Bu açidan kütleye, ötelemeeylemsizligi de denir.



Newton'un ikinci yasasi olarak bilinen  F= m . a  esitligi vektörel bir esitliktir. Bir cisme ayni anda çesitlidogrultularda, çesitli büyüklüklerde bir çok kuvvet etki ettiginden,cisim bunlarin bileskesi yönünde bir ivme kazanir.



Devinim tekboyutta ise bu durumda kuvvetler de tek dogrultuda olacagindan,kuvvetlerin büyüklüklerinin cebirsel toplaminin kütleye orani, ivmenindegerini verir. Devini iki boyutta ise bu durumda kuvvetler x,ybilesenleri bulunur., bunlarin cebirsel toplaminin kütleye bölümü oyöndeki ivme bilesenini büyüklügünü verir.



    * Ivme uygulanan kuvvetle dogru orantilidir ve kuvvet yönündedir.

    * Cismin momentumunda zamana göre degisiminin orani, cisme etkiyen kuvvetle dogru orantilidir.



NEWTON'UN ÜÇÜNCÜ HAREKET KANUNU (ETKI-TEPKI PRENSIBI)



Günlükyasantimizda bir cisme bir kuvvet uygulanmasi söz konusu oldugunda,onun herhangi bir yolla itilmesi yada çekilmesi aklimiza gelir.

Sözgelimiasili bir miknatis çubugunu yaklastirdigimizda ayni adli kutuplar karsikarsiya geldiginde, asili miknatisin bizde uzaklasacak yönde gittigini;ters adli kutuplarin karsi karsiya gelmesi durumunda asili olanmiknatisin bize dogru geldigini görürüz.

Her iki durum içinelimizdeki miknatisin, asili olan miknatisa bir kuvvet uyguladigini vebunun sonucu olarak asili miknatisin devinime basladigi söyleriz. Bununyaninda, elimizde tuttugumuz miknatisin da, diger miknatisayaklastirilirken çekilip ittigini hissederiz.



Dogadaki bütüngerçek kuvvetler çevreyle etkilesme sonucu çikarlar.  Bir cisim digerbir cisme bir kuvvet etki ettirdiginde, diger cisim de bu cisme birkuvvet etkiler. Buna ek olarak bu kuvvetlerin degerleri es kuvvetlerizittir. Bu durumda, yalitilmis tek bir kuvvetten söz edilemez. Ikicisim arasindaki etkilesime de bu kuvvetlerden birine "etki" digerine"tepki" kuvveti denir. Baska bir deyimle,kuvvetlerden birisi "etki"olarak alinirsa, digeri birinciye karsi "tepki" olarak alinir.

    * Herhangi bir etkiye karsi her zaman bir tepki vardir; yada iki cismin karsilikli etkisi daima esit fakat zit özelliklidir.

    * Iki cisim arasinda olusan etkilesmede F kuvveti, ikincinin birinciye etkidigi F kuvvetine esit fakat zit yönlüdür.






Bir önceki yazı Edward Bradford Titchener 1867-1927 Nedir? hakkında bilgi vermektedir.

Konu Kilitli

"Newton''un Hareket Kanunlari Nedir?" konusu hakkında etiketler
adlari anlatim anlatimi arastir areket bilgi bilgiler buldugu bulundu cikar deki demek deneyi deneyler dinamik dogrultusu dogrusal durumlar duzgun etki etkileri evrensel eylemsizlik galileo gecerli genel gosterisi grafikle grafikler grafikleri hakkinda haraket hareket harekete hareketi hareketleri harelet heraket ile ilgili ilkesi Isaac ivme kanunlar kanunlari kanunlarindan kanunlarini kanunlu kanunsari kanunu kimdir kisa konular konulari konunnlari konusu kutle kuvvet kuvvetin kuvvetleri midir neden nedi nedir nelerdir nevton nevtonun newton newtonu newtonun newtonunhareketkanunlariveresimleri newtonunu newtoun nivton niwton niwtonun nun olmadigi ozet ozeti ozkleri pedi prensibi prensip prensipleri rrr slayt sonuclari stasi tanim temel tepki tepkiprensibi u0131 uzun wton yaptigi yasa yasalari yasasi yasasilari

Edward Bradford Titchener 1867-1927 Nedir? Önceki | Sonraki Enerji Sorunu Nedir?




Saat: 16:53 - Webmaster Forumu - Rss - Arşiv
İletişim Bilgileri, Contact Us, Kullanım Sözleşmesi, Gizlilik