webmaster
 
Konu Kilitli
02-12-2011 01:00:16
 

Kuram Teori Ne Demektir? Nedir?

Kuram (teori), Yunanca 'theorein' fiilinden türemiş bir kavramdır ve "gözlemek,bakmak" anlamına gelir. Kavram,zaman içinde evrim geçirdi ve günümüzde 'düzenlenmiş,sistemli öndeyişler' biçiminde tanımlanabilir. Nejat Bozkurt: "Belli bir olguyu,olgu kümesini ya da durumu bağıntı ve ilişkileriyle açıklamaya çalışan kavramsal sisteme teori diyoruz.Bilimde iyi kurulmuş bir kuramın,bir sanat yapıtı gibi,zihinselilgilere hitabeden ve dünya görüşümüzü etkileyen bir niteliği vardır.Bu bağlamda sanat da bir ifade biçimine dönüşmeden önce ilkin birkuramdır. Olup bitenlere belli bir kuram açısından bakmak,alışıkolduğumuz pek çok şeye yeni bir anlam kazandırır;bilgi ve anlayışımızıbeklemediğimiz ölçülerde zenginleştirir. Ancak William James'in dediğigibi " Hiçbir kuram,gerçekliği mutlak biçimde dile getirmez. Bütünkuramlar, kendimizi gerçekliğe uyarlamamızı sağlayan zihinselformlardır."



Bilindiği gibi bilim, gözlenebilen yüzeydekiolguları gözlenemeyen fakat görüntüler gerisinde varsaydığı bazı temelbağıntı ya da süreçlere inerek açıklar. Önceden kestirme,kavramsal birşema kurma,kapsamlı ve köklü bir açıklama aracı sayılan kuram,herhangibir alanın(bilgi,duygu) soyut ve simgesel boyutunu yansıtır. Kuramıbilimsel açıdan Claude Bernard şöyle tanımlıyor: "Kuram, akılyürütmenin ve deneysel eleştirinin denetlenmesinden geçtikten sonragerçekleşmiş olan bir varsayımdır. Ama bu kuramın geçerli kalabilmesiiçin,durmaksızın yeni olguların eleştirisine ve gerçekleşmesinesunulması ve bilimin yeni buluşlarına uygun değişikliklere uğratılmasıgerekir."



Kuram, belli alandaki doğa yasaları dizgesi anlamındakullanılmaktadır. Daha doğrusu bir kuram bir dizi yasa ve önermedenoluşur.



Sağlam bir bilimsel kuramın karakteristikleri nelerdir?Thomas K.Kuhn , Asal Gerilim adlı yapıtında bunlar arasında beştanesinin önemini belirtir.



Birincisi,bir kuram doğru ve sağınolmalıdır. Bir kuramdan çıkarılabilecek sonuçlar, deney ve gözlemsonuçlarıyla uyuşma içinde olmalıdır.



İkincisi,kuram tutarlıolmalıdır;ama hem kendi kendi içinde tutarlı olmalı,hem de doğanınbirbiriyle ilintili görünümlerine uygulanabilir ve yürürlükteki kabuledilmiş öbür kuramlarla da tutarlı olmalıdır.



Üçüncüsü,birkuramın geniş bir etki alanı olmalıdır:Özellikle bir kuramınsonuçları,özel gözlemlerin,yasaların yasaların ya da işin başındakendisinin açıklamaya dönük olduğu alt-kuramların çok ötesineuzayabilmelidir.



Dördüncüsü,öbürlerine sıkıca bağlı kalarak,birkuram yalın olmalıdır;yani kendisinin yokluğunda tek tek yalıtılmışolan ve bir takım olarak da karmakarışık bir durumda bulunan olaylarıbir düzene sokmalıdır.



Beşincisi,yeni bilimsel bulgularınaraştırılmasında verimli olmalıdır;yani daha önceden bilinenlerarasında daha önce dikkate alınmamış ya da yeni olayları ortayaçıkarmalıdır.



Kısacası, bir kuramın standart denebilecekölçütleri,doğru ve sağın olma, tutarlılık,etkinlik alanı olma,yalınlıkve verimliliktir.



Her şeyden önce doğa kavramımızda ciddideğişiklikler olduğunu göreceğiz. Eskiden bizim dışımızda,bizim bakışaçımızdan etkilenmeyen,tam tersine bizim bakış açımızı belirleyen,keşfetmemizi bekleyen "nesnel" gerçek vardı. Nesnel gerçek,şimdi devar. Ama bu "nesnel gerçek" değişmez değil,bizden etkileniyor,gözlemciden etkileniyor!Kuramın gözü olur mu? Evet olur.20. yy'danesnel gerçeğe kuramın gözüyle bakmayı öğrendik. Einstein, Güneş gibibüyük kütleli cisimlerin çevresinden geçen ışığın büküleceğini kuramıngözüyle gördü. Paul Dirac,pozitronu kuramın gözüyle gördü. Hawking vePenrose, karadelikleri kuramın gözüyle gördü. Görüldüğü gibi konuhepten matematikten ibaret değil. Düş gücü de var,felsefe de var işiniçinde.



Lewis Wolpert, Bilimin Doğal Olmayan Doğası (Sarmalyayınları-1994) adlı küçük şaheserinde şöyle der: "Bilimselkuramları,kapsamları,tutumlulukları(n e kadar az varsayım ve yasa varsao kadar iyidir) tutarlılıkları, kesinlikleri, sınanabilirlikleri,deneylerle desteklenebilmeleri verimlilikleriyle değerlendirilirler"



R.Feynman(1965,Fizik Nobel), doğa yasalarının iki ortak özelliğini vurguluyor:"İlk olarak,ifade edilme tarzı matematikseldir. İkincisi bunlartam-doğru değildir. " Bütün bunlar diğer yasalarımız için degeçerlidir;hiçbiri tam-doğru değildir. Her zaman gizemli olan birsınır,her zaman uğraşmamız gereken bir şeyler vardır. Bu, doğanın birözelliği olabilir veya olmayabilir,ancak, bugün bildiğimiz bütünyasalarda ortak olan bir özelliktir. Belki de yalnızca bilgieksikliğinden kaynaklanmaktadır."



Doğa yasaları tam doğru değilmi? O da ne demek? Bilim,kesin doğrulardan oluşmuyor mu?Bu sorularımızayanıt bulabilmek için doğanın nasıl davrandığınıgörmeliyiz,anlamalıyız;en azından anlama yönünde çaba göstermeliyiz.Doğa,bizim istediğimiz gibi davranmıyor;aynı koşullar altında aynışeyler olmuyor;şöyle olsun dediğiniz şey böyle oluyor. Feynman bileonun davranışları karşısında çileden çıkıyor ve "doğa denen zırva" diyeküçümsemeye(acaba?) yöneliyor.



Sizi özel ve genel görelilik,kuantum, evrim dünyalarında gezintiye çağırıyorum. Kafa patlatmayabirebir konular. Benimle gelir misiniz?










[IMG][/IMG][IMG][/IMG][IMG][/IMG]

Bir önceki yazı Soyut Evrenin Temeli Takyonlar Nedir? hakkında bilgi vermektedir.

Konu Kilitli

"Kuram Teori Ne Demektir? Nedir?" konusu hakkında etiketler
aciklamaya adi anlami bilimsel bulmaca bulmacada calisan degil demek demektir demektirnedir demeli diger endosimbiyotik endosimbiyoz hata kisa kuram kuramlar kuramnedir kuramsal neden nedir ogrenmek ogrenmeyi olcmede ozeti sanati sozlugu sozluk tarihi teori teoribulmaca teorik teoriler teorinin yapit

Soyut Evrenin Temeli Takyonlar Nedir? Önceki | Sonraki DNAyla Köklerimizin Izini Surmek Nedir?




Saat: 01:53 - Webmaster Forumu - Rss - Arşiv
İletişim Bilgileri, Contact Us, Kullanım Sözleşmesi, Gizlilik